Ý: Ngôi sao của thần Venus

Câu chuyện lập quốc của nước Ý gắn liền với nữ thần Venus trong thần thoại La Mã, vì thế mà đất nước này được biết đến như là vùng đất của hoàng hôn và tình yêu.

physical-location-map-of-italy.jpg
(maphill.com)

Ý hay Italia có lãnh thổ vươn ra phần trung tâm của Địa Trung Hải, 2 đảo lớn nhất là Sicilia và Sardegna. Đế quốc La Mã (Roma) nổi lên thành thế lực chi phối tại bồn địa Địa Trung Hải,  theo quy ước thì nó có mốc thành lập là năm 753 TCN. Sau khi Julius Caesar nổi lên rồi bị giết trong thế kỷ I TCN, La Mã trở thành một đế quốc khổng lồ qua một tiến trình phát triển dài nhiều thế kỷ. Vị hoàng đế đầu tiên là Augustus, thời gian cai trị của ông kéo dài và có nhiều thắng lợi, khởi đầu một thời kỳ hoàng kim với hòa bình và thịnh vượng. La Mã trở thành trung tâm lãnh đạo về văn hóa, chính trị và tôn giáo của văn minh phương Tây trong thời kỳ cổ đại.

Augustus_Caesar_(Civ5).jpg
Hoàng đế Augustus

Đến thế kỷ thứ 5, La Mã sụp đổ trong quá trình người man di xâm lăng. Thế kỷ 11, nhiều thành bang và nước cộng hòa hàng hải, chủ yếu tại miền Bắc và miền Trung Ý, trở nên rất thịnh vượng nhờ chuyên chở đường biển, thương mại và ngân hàng, đặt nền tảng cho chủ nghĩa tư bản hiện đại. Trong khi miền trung Ý đặt dưới quyền kiểm soát của Lãnh thổ Giáo hoàng, còn miền nam Ý liên tục bị các thế lực bên ngoài chinh phục.

leonardo.jpg
Nhà bác học Leonardo da Vinci nổi tiếng thời kỳ Phục hưng (zing.vn)

Thế kỷ thứ 15, phong trào Phục hưng bắt đầu tại Ý và được truyền bá đến phần còn lại của châu Âu. Văn hóa Ý hưng thịnh trong thời kỳ này, sản sinh các học giả, nghệ sĩ và nhà bác học nổi tiếng. Các nhà thám hiểm người Ý như Marco Polo và Christopher Columbus khám phá các tuyến đường mới đến Viễn Đông và Tân Thế giới.

Các cuộc chiến tranh Ý trong thế kỷ 15 và 16 khiến các thành bang Ý kiệt sức. Các quốc gia Ý đã suy yếu này nhanh chóng bị các cường quốc châu Âu chinh phục và thuộc địa hóa, như Pháp, Tây Ban NhaÁo.

Ý được giải phóng và thống nhất giữa các cuộc đấu tranh trong thế kỷ 19 và thế kỷ 20, dưới sự lãnh đạo của Tướng quân Giuseppe Garibaldi, Thủ tướng Cavour, Phóng viên Mazzini và Quốc vương Vittorio Emanuele II. Ngày 17/4/1861, Quốc vương Vittorio Emanuele đảm nhiệm chức danh Vua của Ý để trở thành vị vua đầu tiên của một nước Ý thống nhất. Người Ý đã đặt cho ông danh hiệu Người Cha của Tổ quốc.

Desktop9.jpg
Giuseppe Garibaldi, Cavour, Giuseppe Mazzini và Vittorio Emanuele II, những người cha của nước Ý hiện đại

Vào cuối thế kỷ 19 và đầu thế kỷ 20, Vương quốc Ý mới xây dựng nên một đế quốc thực dân, đi xâm chiếm thuộc địa ở châu Phi và các quốc gia dọc Địa Trung Hải. Mặc dù đứng về phe giành chiến thắng trong Chiến tranh thế giới I nhưng Ý đã phải chịu những tổn thất nặng nề.

2_36576
Benito Mussolini (baomoi.com)

Phe Phát xít, đứng đầu bởi Benito Mussolini, đã giành quyền kiểm soát và dựng lên một chế độ độc tài giai đoạn 1922-1943. Ý là đồng minh của Phát xít Đức Nhật Bản trong Chiến tranh thế giới II, các vùng ở miền nam Ý được giải phóng năm 1943 nhưng phe Phát xít với tư cách là Cộng hòa Salò tiếp tục chiến đấu cho tới khi đầu hàng năm 1945. Năm 1946, sau một cuộc trưng cầu dân ý, Vương quốc Italy bị bãi bỏ, Cộng hòa Ý chính thức được thành lập ngày 2/6/1946. Thập niên 1950 và 1960 chứng kiến giai đoạn tăng trưởng kinh tế bùng nổ của Ý.

Stella d’Italia hay Stellone d’Italia (‘Ngôi sao nước Ý’) là biểu tượng nhận biết cổ xưa nhất của đất nước Ý. Hình tượng Stella d’Italia thường là một ngôi sao 5 cánh màu trắng có viền đỏ, biểu trưng cho nguồn gốc ra đời của Đế chế La Mã năm xưa cũng như nước Cộng hòa Ý ngày nay.

2000px-Stellone_d'Italia
Stella d’Italia (wikipedia.org)

1. Huyền thoại về chàng Aeneas

stesicoro1
Nhà thơ Stesichorus (rutgersclassics.com)

Huyền thoại về Stella d’Italia truy về thế kỷ thứ 6 TCN, khi nhà thơ Stesichorus kể về truyền thuyết của chàng Aeneas trong bài thơ Iliupersis (sự sụp đổ của thành Troy). Câu chuyện kể về chàng Aeneas trong thần thoại Hy Lạp, con trai của Anchises và nữ thần tình yêu, sắc đẹp Aphrodite (Venus trong thần thoại La Mã).

Truyện kể rằng, Aeneas là lãnh đạo của người Dardan (đồng minh của Troy) và là một trong những chỉ huy cao cấp dưới quyền Hector, con của vua Priam. Mẹ của Aeneas , Venus là vị thần thường xuyên giúp đỡ chàng tại trận địa, chàng cũng được cả Apollo yêu mến. Ngay cả Poseidon, vị thần biển cả hay thiên vị người Hy Lạp, cũng tới cứu anh khi anh đã gục ngã trước Achilles, và ông cho rằng Aeneas, dù chỉ là một nhánh phụ của gia đình hoàng gia, đã được định trước là vua của những người Troy. Khi người Hy Lạp cướp phá Troy, Aeneas, sau khi nghe các vị thần ra lệnh, đã bỏ chạy đến Ý cùng với một nhóm người, thường hay được gọi là các Aenead.

Aeneas'_Flight_from_Troy_by_Federico_Barocci
Aeneas cõng cha chạy khỏi Troy (wikipedia.org)

Sau một khoảng thời gian bình yên ngắn ngủi, một cơn bão dữ dội giáng xuống đoàn người của Aeneas theo yêu cầu của nữ thần Juno (Hera trong thần thoại Hy Lạp). Aeneas và thủy thủ đoàn buộc phải cập cảng Carthage (Tunisia ngày nay). Aeneas có một mối quan hệ ngắn ngủi với nữ hoàng Dido, người đề nghị đoàn người ở lại Carthage và Aeneas sẽ cùng cai trị với Dido. Tuy nhiên Jupiter và Venus lại gửi vị thần báo tin Mercury đến nhắc nhở Aeneas không quên định mệnh của mình, nên anh đã rời Carthage một cách bí mật và tiếp tục hành trình. Khi Dido biết chuyện, bà ra lệnh cho xây dựng một dàn thiêu, rồi đứng trên đó và nguyền rủa con cháu của bà (Carthage) và con cháu của Aeneas (Roma) sẽ mãi mãi là kẻ thù. Sau đó bà tự sát bằng một con dao rồi ngã vào ngọn lửa. Điều này nhằm lý giải cho cuộc chiến giữa Đế quốc La Mã cổ đại và xứ Carthage, được gọi là chiến tranh Punic sau này (264-146 TCN).

Sir_Nathaniel_Dance-Holland_-_The_Meeting_of_Dido_and_Aeneas_-_Google_Art_Project.jpg
Cuộc gặp gỡ giữa Aeneas và Dido (tate.org.uk)

Ngay khi đến Ý, Latinus, vua của người Latin, chào đón đoàn người của Aeneas và những chiến binh thành Troy lưu vong và cho họ tái định cư tại đây. Con gái của ông, Lavinia, vốn dĩ đã được hứa hôn cho Turnus, vua của Rutuni, nhưng Latinus nhận được một lời sấm rằng Lavinia sẽ cưới người khác đến từ một xứ khác, chính là Aeneas. Latinus làm theo lời sấm này và Turnus gây chiến với Aeneas. Aeneas chiến thắng và bắt giữ toàn bộ người của Turnus nhưng Latinus lại chết trận. Aeneas thành lập thành phố Lavinium, được đặt tên theo Lavinia (lúc nảy đã là vợ của anh). Từ đó Aeneas thành lập nên Đế chế La Mã vĩ đại trên đất thành Rome.

Aeneas_at_the_Court_of_Latinus.jpg
Aeneas đến gặp vua Latinus (wikipedia.org)

Câu chuyện này sau đó được sử dụng lại một lần nữa trong sách Aeneid, một phiên bản La Mã của Aeneas, của nhà thơ Virgil. Cả 2 câu chuyện đều kể rằng nữ thần Venus đã luôn soi sáng, dẫn đường cho đoàn người của Aeneas khi họ lênh đênh trên biển thông qua ngôi sao Hôm.

Venus-pacific-levelled
Sao Hôm trên biển (wikipedia.org)

Vì thế nước Ý được xem là ‘vùng đất của hoàng hôn’ nhưng đồng thời đó cũng là ngôi sao của Venus, nữ thần tình yêu, nên nước Ý cũng được biết đến như vùng đất của tình yêu. Dòng dõi hoàng đế Juilian của La Mã (nổi tiếng với Julius Caesar và Augustus) sau này tự cho rằng khởi nguồn của họ là từ Aeneas, vì vậy nên họ là con cháu của nữ thần Venus.

2. Nữ thần Aphrodite-Venus 

Trong thần thoại Hy Lạp, nữ thần Aphrodite là thần của tình yêu, sắc đẹp, tình dục, bảo vệ nữ quyền, sự sinh nở và cũng là thần hộ mệnh của thủy thủ. Tương đương với nữ thần Venus trong thần thoại La Mã. Aphrodite sinh ra từ bọt biển, do bộ phận sinh dục của thần bầu trời Uranus bị titan Cronus chém rơi xuống biển. Aphrodite trần truồng nổi lên trên những bọt sóng biển, cưỡi lên một vỏ sò trước tiên nàng đến đảo Kythira nhưng khi thấy rằng đó chỉ là một đảo nhỏ nên nàng đến Peloponnese­ và cuối cùng ở tại Paphos­, nơi này sẽ là nơi thờ phụng chính của nàng.

1280px-Sandro_Botticelli_-_La_nascita_di_Venere_-_Google_Art_Project_-_edited
Thần Aphrodite được sinh ra (tranh của Sandro Botticelli, 1486)

Bởi vì sắc đẹp tuyệt trần của nàng Aphrodite, các vị thần lo sợ rằng sự tranh giành chiếm đoạt nàng sẽ gây nên chiến tranh, nên thần Zeus quyết định gả nàng cho Hephaestus, vị thần thợ rèn xấu xí và thọt chân. Được gả cho Hephaistos, Aphrodite không chung thủy với chồng mà hay lăng nhăng với các thần khác kể cả người trần trong đó có thần chiến tranh Ares và Anchises, cha của Aeneas.

aphrodite
Aphrodite và Anchises (hellenism.net)

3. Sao Kim – Sao Venus

venusmagellan.jpg
Sao Kim (wikipedia.org)

Ngôi sao mà Aeneas và thủy thủ đoàn nhìn thấy trên đại dương bao la năm xưa chính là sao Kim, hành tinh thứ 2 từ Mặt Trời. Xếp sau Mặt Trăng, sao Kim là thiên thể tự nhiên sáng nhất trong bầu trời tối. Sao Kim đạt độ sáng lớn nhất ngay sát thời điểm hoàng hôn hoặc bình minh, do vậy mà dân gian còn gọi là sao Hôm – khi hành tinh này mọc lên lúc hoàng hôn, và sao Mai – khi hành tinh này mọc lên lúc bình minh.

tải xuống
Biểu tượng sao Kim (wikipedia.org)

Là một trong những thiên thể sáng nhất trên bầu trời, sao Kim đã được con người biết đến từ lâu và nó có vị trí vững chắc trong tư tưởng văn hóa xuyên suốt lịch sử loài người. Theo hệ thống đặt tên hành tinh của IAU, sao Kim là hành tinh duy nhất trong Hệ Mặt Trời đặt tên theo hình ảnh của phái nữ: Venus. Ký hiệu thiên văn học cho sao Kim giống như ký hiệu sử dụng trong sinh học cho giống cái: một hình tròn với chữ thập ở bên dưới. Các nhà giả kim phương Tây trung đại còn dùng ký hiệu này cho kim loại đồng.  Đồng được đánh bóng cũng được sử dụng làm gương soi ở thời cổ đại, và biểu tượng sao Kim đôi khi còn được hiểu là chiếc gương soi của các vị thần.

854px-Titian_-_Venus_with_a_Mirror_-_Google_Art_Project
Chiếc gương của thần Venus (tranh của Titian, năm 1555)

4. Trở thành biểu tượng quốc gia

  • Trong thời hiện đại, Stella d’Italia thường gắn liền với Italia Turrita, một hình tượng nhân cách hóa của nước Ý, một người phụ nữ xinh đẹp với ngôi sao Stella d’Italia đính trên chiếc vương miện hình tường thành biểu tượng cho sự bảo vệ đất nước.
piaz120530
Italia Turrita (arengario.net)
  • Stella d’Italia còn là hình tượng của Risorgimento – phong trào thống nhất nước Ý trong thế kỷ 19 khi triều đại Napoleon bắt đầu sụp đổ:

 

Episodio_delle_cinque_giornate_(Baldassare_Verazzi)
(wikipedia.org)

 

  • Kể từ năm 1947 đến nay, Stella d’Italia trở thành trung tâm của Quốc huy nước Cộng hòa Ý như là một sự công nhận chính thức và hợp pháp về tính biểu tượng thiêng liêng của nó đối với quốc gia hình chiếc ủng này.

Emblem_of_Italy

(wikipedia.org)

Nguồn tham khảo:

http://vi.wikipedia.org/wiki/Aeneas

http://en.wikipedia.org/wiki/Stella_d%E2%80%99Italia

http://en.wikipedia.org/wiki/Italia_turrita#Stella_d.27Italia

http://en.wikipedia.org/wiki/Emblem_of_Italy

http://vi.wikipedia.org/wiki/Sao_Kim

http://vi.wikipedia.org/wiki/Aeneas

https://vi.wikipedia.org/wiki/%C3%9D

https://vi.wikipedia.org/wiki/Aphrodite
 

 

leonardo.jpg

Advertisements

4 thoughts on “Ý: Ngôi sao của thần Venus

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

w

Connecting to %s