Thụy Điển: 3 chiếc vương miện

3 chiếc vương miện tượng trưng cho sự thống trị, sức mạnh và quyền lực của vua chúa Thụy Điển đối với không phải 1, mà là nhiều vùng lãnh thổ tại Bắc Âu qua nhiều thời kỳ lịch sử.

satellite-location-map-of-sweden-highlighted-continent.jpg
(maphill.com)
Eryk_I_Pomorski_Darłowo.jpg
Eric của Pomerania (enacademic.com)

Thụy Điển là quốc gia lớn thứ 3 trong Liên minh châu Âu. Đất nước Thụy Điển độc lập và thống nhất bao gồm cả Na UyPhần Lan ngày nay, nổi lên như một cường quốc từ thời Trung Cổ, trong thế kỷ 11 và 12. Năm 1388 nữ hoàng Đan Mạch Margarethe I được công nhận là người trị vì Thụy Điển. Năm 1397 cháu của Margarethe là Erik của Pomerania lên ngôi vua trị vì 3 vương quốc Đan Mạch, Na Uy và Thuỵ Điển, thành lập Liên minh Kalmar. 

Công cuộc thống nhất đất nước do vua Gustav Vasa thực hiện trong thế kỷ 16. Vasa chiến đấu giành độc lập cho Thụy Điển, phá vỡ các thỏa thuận với Giáo hoàng, xây dựng các nhà thờ Tin Lành. Vào thế kỷ 17, cháu nội của Gustav Vasa là Gustav II (Gustavus Adolphus) lên ngôi, Thụy Điển mở rộng lãnh thổ và tạo nên Đế quốc Thụy Điển, nổi lên với một sức mạnh rất lớn bằng cách kiểm soát trực tiếp vùng biển Baltic. Thụy Điển có vai trò lớn trong Chiến tranh 30 năm giải quyết tranh chấp chính trị cũng như tôn giáo, sự cân bằng quyền lực ở châu Âu.

Gustavus_Adolphus_(Civ5).jpg
Gustavus Aldophus (civilization.wikia.com)

Nhưng đến thế kỷ 18 và 19, hầu hết lãnh thổ ngoài bán đảo Scandinavia bị chiếm lấy mất. Nửa phía Đông Thụy Điển, Phần Lan ngày nay, rơi vào tay Đế quốc Nga năm 1809. Cuộc chiến tranh cuối cùng mà Thụy Điển tham gia trực tiếp là vào năm 1814, khi Thụy Điển sử dụng quân sự ép Na Uy gia nhập Liên minh Thụy Điển – Na Uy, một liên minh tồn tại đến tận năm 1905. Kể từ đó, Thụy Điển là một nước hòa bình, áp dụng chính sách đối ngoại không liên kết vào thời bình và chính sách trung lập thời chiến, tránh được số phận chiếm đóng như Na Uy bị Đức Quốc xã chiếm trong Thế chiến II. Thuỵ Điển tiếp tục trung lập trong cuộc Chiến tranh lạnh và cho đến ngày nay vẫn không là thành viên của một liên minh quân sự nào.

3 chiếc vương miện (Tre Kronor) là biểu tượng chính thức của vương quốc Thụy Điển kể từ năm 1336. Quốc huy chính thức của đất nước Bắc Âu này bao gồm 3 chiếc vương miện mạ vàng với thứ tự 2 trên 1 dưới, trên nền màu xanh biển, là hai màu truyền thống của Hoàng gia Thụy Điển.

262px-Coat_of_arms_of_Sweden
Quốc huy Thụy Điển (wikipedia.org)

1. Nguồn gốc và ý nghĩa

Vương miện là chiếc mũ của của nhà vua, Hoàng đế, Giáo hoàng hay một vị thần thánh, đại diện cho quyền lực, tính hợp pháp, chiến thắngdanh dựvinh quang của người đội nó. Vương miện cùng với ngai vàng và quyền trượng hoặc bảo kiếm là 3 bảo vật tượng trưng cho quyền lực tối caouy quyền của nhà vua.

Nguồn gốc của biểu tượng 3 chiếc vương miện là đề tài đã gây tranh cãi trong suốt chiều dài lịch sử của đất nước Thụy Điền và có rất nhiều thuyết khác nhau cố gắng làm sáng tỏ vấn đề này. Có những thuyết nổi tiếng như sau:

  1. 3 chiếc vương miện tượng trưng cho 3 vị thần cổ đựơc tôn sùng ở thánh địa Uppsala, trước cả sự xuất hiện của đạo Thiên chúa ở Thuỵ Điển
  2. 3 chiếc vương miện tượng trưng cho 3 vùng của Uppland (khu vực xung quanh Uppsala) có quyền tham dự bầu cử nhà Vua
  3. 3 chiếc vương miện tượng trưng cho ‘3 Wise Men’ trong Kinh thánh
Albert_of_Sweden_effigy_2010
Hầm mộ của Vua Albert xứ Mecklenburg (wikipedia.org)

Giả thiết cổ xưa nhất cho rằng Albert xứ Mecklenburg (1338 – 1412), người trị vì Thụy Điển từ năm 1364 đến 1389 đã mang biểu tượng này từ Đức đến như là dấu hiệu của sự thống trị của ông đối với 3 vùng lãnh thổ: Thụy Điển, Phần Lan và Mecklenburg (một bang ở miền Bắc nước Đức ngày nay). Tuy nhiên, Phần Lan không được coi là một quốc gia độc lập đúng nghĩa vào thời điểm đó nên thuyết này đã bị bác bỏ bởi các nghiên cứu sau này.

Magnus_Eriksson
Vua Magnus Erikson IV (wikipedia.org)

Vào năm 1982, một bức phù điêu được khai quật ở Avignon, miền nam nước Pháp, ước tính được làm ra vào năm 1336. Bức phù điêu khắc họa một hội nghị quốc tế do Đức Giáo hoàng chủ trì và trên đó có vẽ những biểu tượng của tất cả các quốc gia tham dự, trong đó có biểu tượng 3 vương miện của Thụy Điển. Phát hiện này cho thấy biểu tượng này đã được sử dụng trước cả thời của Albert và trong thời gian trị vì của người tiền nhiệm Magnus Erikson IV (1316 – 1374). Vua Magus Erikson thừa kế ngai vàng của Na Uy từ ông của mình là Haakon V của Na Uy, sau đó thừa kế tiếp ngai vàng Thụy Điển từ người bác ruột. Vào những năm 1330, vua Magnus mua vùng Scania từ Đan Mạch. Từ đó ông được cho là đã sử dụng 3 chiếc vương miện để biểu trưng cho tước hiệu của mình: ’Vua của Na Uy, Thụy Điển và toàn cõi Scania’ (một tỉnh của miền Nam Thụy Điển ngày nay).

Như vậy, dù cho xuất hiện dưới triều đại nào, biểu tượng 3 chiếc vương miện vẫn luôn biểu trưng cho sự thống trị của vua chúa Thụy Điển đối với các vùng lãnh thổ của mình, thể hiện sức mạnh quyền lực của Hoàng gia Thụy Điển trên nhiều vương quốc Bắc Âu rộng lớn thuộc bán đảo Scandinavia qua các thời kỳ lịch sử.

scandinavia
Bán đảo Scandinavia (vexen.co.uk)

2. Biểu tượng của Liên minh Kalmar

Margaret_of_Denmark,_Norway_&_Sweden_(1389)_effigy_2010_(2)
Nữ hoàng Margaret I (wikipedia.org)

Khi Liên minh Kalmar, một hiệp ước chung giữa Đan Mạch, Na Uy và Thụy Điển do nữ hoàng Margaret I của Đan Mạch thành lập vào năm 1397, biểu tượng 3 chiếc vương miện được sử dụng như biểu tượng của liên minh – sự hợp nhất của 3 vương quốc. Sau đó biểu tượng này tiếp tục được sử dụng bởi các đời vua sau này của Liên minh. Sau này khi Vua Karl Knutsson Bonde và Vua Gustav Vasa rút Thụy Điển ra khỏi hiệp ước để trở thành một quốc gia độc lập, họ vẫn tiếp tục sử dụng biểu tượng vương miện biểu tượng Quốc gia của Thụy Điển, và dấu hiệu này đã tiếp tục tồn tại đến ngày nay.

Gustav_Vasa
Vua Gustav Vasa (wikipedia.org)

Gustav Vasa là vị vua đầu tiên của Nhà Vasa, một dòng họ quyền quý có ảnh hưởng đã trở thành hoàng gia Thụy Điển trong phần lớn thế kỷ 16 và 17. Ông được bầu làm nhiếp chính vương trong năm 1521 sau khi dẫn đầu một cuộc nổi loạn chống lại lãnh đạo của Liên minh Kalmar vào thời điểm đó, Christian II của Đan Mạch. Gustav được xem là người đã giải phóng Thụy Điển nhưng lại là một nhà cai trị độc tài. Trong lịch sử của Thụy Điển, ông được xem là người sáng lập, ‘quốc phụ’ của nước Thụy Điển hiện đại. Gustav thích so sánh mình với Moses, nhà giải phóng nhân dân và thành lập nhà nước Israel.

Christian_III_of_Denmark.jpg
Vua Christian III (wikipedia.org)

Trong những năm 1550, vua Gustav Vasa phát hiện rằng vua Đan Mạch là Christian III đã cho thêm biểu tượng 3 chiếc vương miện vào huy hiệu của mình. Biểu tượng này vốn là của Thụy Điển kể từ thế kỷ 14 và chỉ được vua chúa Đan Mạch sử dụng thời Liên minh Kalmar còn tồn tại, nên hành động này của Christian III bị Gustav cho rằng ông đang muốn chiếm lấy Thụy Điển và khôi phục lại Liên minh Kalmar. Trong khi đó Christian III cho rằng vì biểu tượng này được Liên minh Kalmar sử dụng nên giờ đây nó thuộc về cả 2 vương quốc và vì vua chúa Đan Mạch luôn là người đứng đầu Liên minh nên ông mới là người có quyền sử dụng nó chứ không phải vua Thụy Điển. Sự kiện này dẫn đến một cuộc xung đột ngoại giao lâu dài giữa 2 nước, tạm gọi là Cuộc xung đột 3 vương miện, Thụy Điển cáo buộc Đan Mạch theo đuổi chủ nghĩa đế quốc với việc sử dụng biểu tượng của mình, còn Đan Mạch thì buộc tội Thụy Điển muốn độc quyền sử dụng biểu tượng chung của Liên minh khối Scandinavia.

800px-Wappen_1594_BSB_cod_icon_326_109_crop.jpg
Huy hiệu của vua Christian IV năm 1594 (wikipedia.org)

Cuộc xung đột này là một trong những nguyên nhân dẫn đến Cuộc chiến tranh 7 năm ở Bắc Âu (hay còn gọi là Chiến tranh Bắc Âu lần I) giữa một bên là Thụy Điển và bên kia là Liên minh Đan MạchNa Uy, Thành bang thương mại Lübeck, Cộng hòa lưỡng quốc Ba LanLithuania từ năm 1563 tới năm 1570. 2 bên đánh nhau liên tục, cho tới khi cả 2 đều mệt lử và thiệt hại nhiều thương vong. Cuối cùng thì cuộc chiến bế tắc và hai bên phải giải hòa vì bất phân thắng bại. Đến đầu thế kỷ 17 thì cuộc xung đột này mới lắng xuống với việc cả 2 quốc gia đều được sở hữu biểu tượng này nhưng Đan Mạch chỉ sử dụng nó với mục đích tưởng nhớ lại Liên minh Kalmar và cũng không được dùng nó như biểu tượng chính trên quốc huy của mình.

Biểu tượng 3 chiếc vương miện còn được đặt trên đỉnh tháp trung tâm của tòa lâu đài Tre Kronor ở kinh đô Stockholm thời Trung cổ. Lâu đài này được xem như ngai vàng quan trọng nhất của Vua Gustav Vasa sau khi giải phóng Thụy Điển. Tuy nhiên, tòa thành sau đó đã bị lửa thiêu rụi sau một vụ hỏa hoạn vào thế kỷ thứ 16 và được thay thế bằng Cung điện hoàng gia Thụy Điển ngày nay.

Slottet_Tre_Kronor_1661
Lâu đài Tre Kronor (wikipedia.org)

Nguồn:

https://vi.wikipedia.org/wiki/Th%E1%BB%A5y_%C4%90i%E1%BB%83n

https://en.wikipedia.org/wiki/Three_Crowns

http://www.crwflags.com/fotw/flags/se-3kron.html

https://vi.wikipedia.org/wiki/Gustav_I_c%E1%BB%A7a_Th%E1%BB%A5y_%C4%90i%E1%BB%83n

Advertisements

3 thoughts on “Thụy Điển: 3 chiếc vương miện

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

w

Connecting to %s