Scotland: Cây kế gai & Kỳ lân

Cả 2 biểu tượng quốc gia của Scotland đều gai góc và hoang dã, cùng thể hiện một giá trị cốt lõi của dân tộc Scotland: tinh thần bất khuất chiến đấu giành lấy tự do.

Physical location map of Scotland, highlighted country.
(maphill.com)

Scotland là quốc gia thuộc Vương quốc Liên hiệp Anh và Bắc Ireland, chiếm 1/3 diện tích phía bắc của đảo Anh. Thời sơ sử thành văn của Scotland bắt đầu khi thế lực của Đế quốc La Mã lan xâm chiếm và chiếm đóng miền Nam Scotland trong nhiều giai đoạn ngắn, với vị thế là tỉnh Britannia.

Kenneth_MacAlpin.jpg
Vua Kenneth MacAlpin

Sự sụp đổ của La Mã nhường chỗ cho những người Gael từ châu Âu kéo đến sinh sống tại đây. Vương quốc của người Pict trong thế kỷ 6 là nhà nước phát triển thành ‘Alba’ hay ‘Scotland’. Đến thế kỷ thứ 8, những cuộc xâm chiếm của người Viking bắt đầu, khiến người Pict và Gael phải chung tay xây dựng nên Vương quốc Scotland, và vị vua đầu tiên của một Scotland thống nhất là Cináed mac Ailpín (Kenneth MacAlpin). Nhà nước Scotland bước vào một giai đoạn phần lớn là thành công và ổn định từ thế kỷ 12 – 14, có hòa bình tương đối với Anh, các liên kết mậu dịch và giáo dục phát triển tốt với châu Âu lục địa và tài năng văn hóa John Duns Scotus trở thành một trong các triết gia quan trọng và có ảnh hưởng nhất châu Âu.

200 năm hoàng kim của Scotland kết thúc khi Công chúa Margaret của nhà Dunkeld chết yểu mà không có người kế vị. Vua Edward I của Anh lợi dụng ngai vàng bị bỏ trống ở Scotland và bắt đầu một chuỗi những cuộc tấn công xâm lược Scotland. Kết quả là Cuộc chiến giành độc lập của Scotland diễn ra vào thế kỷ 13-14 giữa vua Edward I và 2 gia tộc Balliol và Bruce ở Scotland. Năm 1320, tuyên bố độc lập thành văn đầu tiên của thế giới là Tuyên ngôn Arbroath nhận được ủng hộ của Giáo hoàng John XXII, Anh công nhận pháp lý đối với chủ quyền của Scotland. Vua Robert II lập ra nhà Stewart (Stuart vào thế kỷ thứ 16) và cai trị Scotland trong 3 thế kỷ tiếp theo.

William_Wallace
Người anh hùng dân tộc William Wallace trong bộ phim nổi tiếng Braveheart năm 1995 (hero.wikia.com)

Vua James VI nhà Stuart của Scotland kế vị ngôi vua của Anh năm 1603, khi nữ hoàng Elizabeth I nhà Tudor băng hà mà không có người nối dõi. Scotland từ đây cai trị cả 2 vương quốc cho đến năm 1707 khi Anh và Scotland thành lập liên minh chính trị Vương quốc Đại Anh (Kingdom of Great Britain). Đại Anh sau đó tham gia một liên minh chính trị với Ireland vào năm 1801 để hình thành Vương quốc Liên hiệp Đại Anh và Ireland. Việc tiếp tục tồn tại những thể chế tư pháp, giáo dục và tôn giáo riêng biệt với phần còn lại của Đại Anh góp phần cho sự liên tục của văn hóa Scotland và bản sắc dân tộc kể từ khi gia nhập năm 1707. Trong thời đại Khai sáng và Cách mạng công nghiệp, Scotland trở thành một trong những cường quốc về thương mại, tri thức và công nghiệp của châu Âu.

James_diplo.jpg
Vua James Vi (civilization-v-customisation.wikia.com)

Khác với huy hiệu hoàng gia của Vương quốc Anh được sử dụng tại Anh, ở Scotland huy hiệu này có nhiều sự thay đổi như con kỳ lân (biểu tượng của Scotland) và con sư tử (biểu tượng của Anh) đổi chỗ cho nhau, đồng thời các bông hồng Tudor biến mất, thay vào đó là những cây kế gai, thể hiện tầm quan trọng của 2 biểu tượng này ở Scotland.

Royal_Coat_of_Arms_of_the_United_Kingdom_(Scotland)
Huy hiệu Vương quốc Anh tại Scotland (wikipedia.org)

1. Cây kế gai

35-Spear_Thistle
Cây kế (cây cúc gai) (pinterest.com)

Loài cây biểu tượng của Scotland là cây kế gai (thristle), một loại cây thuộc họ cúc, mọc dại, có gai rất nhọn và hoa màu tím. Đặc biệt dược chất silymarin trong cây kế có tác dụng chữa các bệnh về gan rất tốt.

alex
Vua Alexander III (pinterest.cl)

Loài hoa này bắt đầu được coi là biểu tượng của Scotland từ thế kỷ thứ 13. Truyền thuyết kể lại rằng, vào triều đại của vua Alexander III, vị vua cuối cùng của triều đại Dunkeld (1249–1286), quân đội Na Uy do vua Haakon IV đưa sang hòng chiếm lấy toàn bộ vùng Scotland màu mỡ, trù phú.

Năm 1263, quân Na Uy tấn công bờ biển Largs ở tỉnh Ayshire vào ban đêm và tất cả quân đội đều được lệnh phải đi chân đất để không gây ra tiếng động. Đáng tiếc, họ đã dẫm phải những cây kế dại đầy những gai nhọn và bắt đầu kêu la ầm ĩ vì đau đớn khiến quân lính Scotland tỉnh giấc và vùng dậy đánh đuổi quân Na Uy ra khỏi bờ cõi. Nhờ công sức lớn lao đó mà từ đó cây kế được chọn là biểu tượng quốc gia cho Scotland, những chiếc gai của nó tượng trưng cho sức mạnhsự bất khuất của người dân vùng núi xứ này.

Battle_of_Largs_(detail),_1263
Trận chiến Largs (wikipedia.org)

Ngày nay cây kế được nhìn thấy trên rất nhiều vật dụng truyền thống của người Scotland như túi vải, trang sức, xà phòng và khăn uống trà. Cây kế được xem là một biểu tượng của Scotland rất nổi tiếng trên khắp thế giới.

250px-Thistle_Royal_Badge_of_Scotland
Huy hiệu cây kế (wikipedia.org)

2. Kỳ lân trong truyền thuyết

Moonlight_Unicorn_by_Ironshod
Kỳ lân (pinterest.com)

Kỳ lân trong huyền thoại và văn hóa châu Âu, mang hình dáng con ngựa trắng có một sừng trên trán hoặc có thể có 2 cánh, đôi khi còn được miêu tả là có chòm râu dê, đuôi sư tử, và bộ móng như trâu bò. Những ghi chép, con dấu và hình vẽ cổ xưa nhất ghi nhận về loài ngựa một sừng được tìm thấy tại các nền văn hóa cổ đại như Hy Lạp, Ba Tư (Iran ngày nay), Babylon (Iraq ngày nay), Ai Cập, và châu Phi. Chúng được Kinh thánh Cựu ước của người Do thái gọi bằng cái tên ‘Re’em’, có nghĩa là sừng, dịch ra tiếng Latin là ‘monoceros’ nghĩa là một sừng, từ đó chuyển thành chữ ‘unicorn’ trong tiếng Anh.

Các học giả về lĩnh vực lịch sử tự nhiên của Hy Lạp cổ đại đã cho rằng thực tế kỳ lân sống tại Ấn Độ, một vương quốc xa xôi và tuyệt vời dành cho chúng. Mô tả sớm nhất là từ Cresias, người đã miêu tả kỳ lân như là những con lừa hoang dã có kích cỡ bằng với loài ngựa, rất nhanh chân, có một sừng khoảng 70 cm và lông màu trắng, đỏ hoặc đen. Ông gọi chúng là ‘Những chú lừa hoang dã của Ấn Độ’ (‘Wild ass of India’). Như một bác sĩ, ông ấy quan tâm đặc biệt đến chiếc sừng bởi vì ông nghe đồn rằng nó bảo vệ cơ thể chống lại thuốc độc chết người. Uống những chén nước được nấu từ chiếc sừng này sẽ có được sức mạnh làm vô hiệu hóa độc tính của độc dược và vết thương sẽ chóng lành khi tẩm chén nước vào vết thương. Ctesias miêu tả Kỳ Lân chạy nhanh phi thường, không thể thuần hóa được và hầu như không thể bắt giữ được nó.

Theo sách Sáng thế (quyển đầu của kinh Cựu ước), Chúa trời trao cho Adam một phận sự đó là đặt tên cho những sự vật mà ông ấy nhìn thấy và kỳ lân là loài thú được đặt tên đầu tiên, do đó nó được xem trọng nhất trong số tất cả các loài thú trong vũ trụ. Khi Adam và Eva rời khỏi thiên đường, kỳ lân đã đi với họ để tượng trưng cho sự trong sánglòng trinh bạch. Vì vậy, sự thuần khiết của kỳ lân trong truyền thuyết phương Tây xuất phát từ thuở khai sinh của loài người trong Kinh thánh.

unknown-artist-studio-of-jacob-jordaens
Kỳ lân trên vườn Eden (imgur.com)

Truyền thuyết miêu tả kỳ lân là một sinh vật kiên cường, không biết sợ hãi, nhanh nhẹn và mạnh mẽ. Lòng dũng cảm của nó thách thức tất cả những người thơ săn gan dạ nhất đuổi theo và sự nhanh nhẹn của nó khiến họ luôn luôn thất bại. Những câu truyện ngụ ngôn Trung cổ đã phổ biến một hình tượng con kỳ lân được Đức mẹ Maria Đồng Trinh Maria nuôi giữ. Ngay khi con kỳ lân nhìn thấy bà, nó ngả đầu vào lòng bà và thiếp ngủ. Điều này trở thành một biểu tượng cơ bản về tính trong trắngtinh khiết của kỳ lân và là nền tảng cho đặc tính của kỳ lân trong truyền thuyết sau này rằng chúng chỉ có thể được thuần dưỡng bởi một thiếu nữ đồng trinh.

virgin-and-unicorn-a-virgin-with-a-unicorn-1605
Trinh nữ và kỳ lân (wikipedia.org)

Trong một bài thơ cổ, người ta nói rằng sinh vật huyền thoại này biến mất khỏi thế giới con người bởi vì loài người đã làm cho nó ngày càng xấu xa hơn bởi thói tham lam, ghen ghét. Chính vì thế sinh vật tuyệt đẹp này mãi mãi là biểu tượng của cái đẹp không chút vẩn đục hay tì vết.

__Unicorn_II___by_moroka323
Kỳ lân bay khỏi trần gian (pinterest.com)

3. Kỳ lân ở Scotland

Đối với một đất nước có lịch sử lâu đời với các truyền thuyết và huyền thoại huyền bí, kỳ lân đã trở thành một biểu tượng quốc gia rất phù hợp với Scotland. Kỳ lân được các đời vua Scotland chọn bởi vì nó là một loài vật hoang dã thuần khiếtcao quý, nó thà chết còn hơn là bị bắt giữ và mất đi tự do, cũng giống như người Scotland bất khuất đấu tranh để giữ gìn độc lập.

Trước khi sáp nhập vào vương quốc Anh, huy hiệu hoàng gia Scotland gồm 2 con kỳ lân bị xích, thể hiện sự bất trị và hung hãn của chúng. Khi James VI của Scotland trở thành vua James I của cả vương quốc Anh và Scotland, với cái chết của Elizabeth I vào năm 1603, ông đã sử dụng một chiếc huy hiệu mới bao gồm sư tử truyền thống nước Anh cùng với kỳ lân của Scotland như một sự sáp nhập chính thức 2 vương quốc như ngày nay.

2000px-Royal_Coat_of_Arms_of_the_Kingdom_of_Scotland
Huy hiệu Hoàng gia Scotland (wikipedia.org)

Theo văn học dân gian ở Anh, loài sư tử và kỳ lân vốn đối chọi nhau, tượng trưng cho thời chiến tranh xa xưa giữa người Anh và Scotland. Kỳ lân biểu tượng  cho mùa xuân và sự hài hòa trong khi sư tử tượng trưng cho mùa hè và sức mạnh. Mỗi năm 2 con vật này đều chiến đấu để giành quyền tối cao, và cuối cùng con sư tử Anh đều giành chiến thắng tượng trưng cho sự thắng lợi của quân Anh. Có một bài thơ như sau xuất hiện khi 2 nước kết thúc tình trạng thù địch:

thelionandtheunicorn_volland
Sư tử vs. Kỳ lân (wikipedia.org)

‘The lion and the unicorn
Were fighting for the crown
The lion beat the unicorn
All around the town.’

(Sư tử và Kỳ lân
Chiến đấu tranh vương miệng
Sư tử thắng Kỳ Lân
Xảy ra quanh thị trấn)

UK
Minh họa của họa sĩ Ivan Belikov

Nguồn:

http://dantri.com.vn/van-hoa/nhung-cau-chuyen-thu-vi-ve-quoc-hoa-tren-the-gioi-714558.htm

http://duhocanh.edu.vn/loai-hoa-bieu-tuong-cac-vung-cua-vuong-quoc-anh.html

http://www.scottish-at-heart.com/scottish-thistle.html

http://vi.wikipedia.org/wiki/K%E1%BB%B3_l%C3%A2n_%28ph%C6%B0%C6%A1ng_T%C3%A2y%29

https://vi.wikipedia.org/wiki/Scotland

Advertisements

3 thoughts on “Scotland: Cây kế gai & Kỳ lân

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s