Hoa Kỳ: Đại bàng đầu trắng

Con chim đại bàng đầu trắng tượng trưng cho tình yêu tự do của những ngày đầu lập quốc của người Mỹ và sau đó trở thành một siêu cường không có đối thủ trên bầu trời chính trị Thế giới.

physical-location-map-of-united-states.jpg
(maphill.com)
Screen Shot 2017-10-06 at 5.jpg
Christopher Columbus (wikipedia.org)

Hoa Kỳ, còn gọi là Mỹ nằm gần hoàn toàn trong Tây bán cầu, là quốc gia lớn hạng 3 về tổng diện tích trên thế giới. Lịch sử Hoa Kỳ, thông thường được bắt đầu với chuyến đi thám hiểm đến châu Mỹ của Christopher Columbus năm 1492 hoặc thời tiền sử của người bản địa Mỹ. Người bản địa sống tại nơi mà ngày nay là Hoa Kỳ trước khi những người thực dân châu Âu bắt đầu đi đến, phần lớn là từ Anh Quốc, sau năm 1600.

Vào thập niên 1770, 13 thuộc địa Anh có đến 2 triệu rưỡi người sinh sống. Nghị viện Anh Quốc áp đặt quyền lực của mình đối với các thuộc địa này bằng cách đặt ra các thứ thuế mới mà người Mỹ cho rằng là vi hiến. Benjamin Franklin là người có nhiều sáng kiến, và sáng kiến vĩ đại nhất của ông là khái niệm về một Hợp chúng quốc châu Mỹ, lộ diện sau năm 1765. Các cuộc xung đột ngày càng nhiều đã biến thành cuộc chiến tranh toàn lực. Ngày 4/7/1776, các thuộc địa tuyên bố độc lập khỏi Vương quốc Anh bằng một văn kiện do Thomas Jefferson viết ra và trở thành Hợp chúng quốc Hoa Kỳ.

Obverse_of_the_series_2009_$100_Federal_Reserve_Note.jpg
‘Người Mỹ đầu tiên’ – Benjamin Franklin trên tờ 100 dollar Mỹ (wikipedia.org)

Lực lượng yêu nước nhận được sự ủng hộ về tài chính và quân sự trên mức độ lớn từ Pháp và dưới sự lãnh đạo quân sự của Tướng George Washington, đã giành được chiến thắng trong cuộc chiến tranh cách mạng, hòa bình cuối cùng đạt được vào năm 1783. Trong và sau chiến tranh, 13 tiểu quốc thống nhất thành một chính phủ liên bang, một bản hiến pháp mới được thông qua vào năm 1789. Bản hiến pháp này vẫn là cơ sở của Chính phủ Liên bang Hoa Kỳ. Một chính phủ quốc gia mạnh được thành lập với Washington là tổng thống đầu tiên và Alexander Hamilton là cố vấn trưởng tài chính.

1200px-Onedolar2009series.jpg
Tổng thống đầu tiên George Washington trên tờ 1 dollar Mỹ (wikipedia.org)
hamilton_ten_dollar_bill.jpg
Trưởng cố vấn trưởng tài chính Alexander Hamilton trên tờ 10 dollar Mỹ (wikipedia.org)

2 đảng chính trị quốc gia Dân chủ và Cộng hòa hình thành để ủng hộ hoặc chống đối các chính sách của Hamilton. Khi Thomas Jefferson trở thành thống thống, ông mua Lãnh thổ Louisiana từ Pháp, gia tăng diện tích của Hoa Kỳ lên gấp đôi. Một cuộc chiến tranh thứ 2 cũng là lần cuối cùng với Anh Quốc xảy ra vào năm 1812, châu Âu chính thứ chấm dứt ủng hộ các cuộc tiến công của người bản địa Mỹ (người da đỏ) nhằm chống những người định cư ở miền Tây nước Mỹ.

US_$2_bill_obverse_series_2003_A.jpg
Tổng thống thứ 3 Thomas Jefferson trên tờ 2 dollar Mỹ (wikipedia.org)

Chủ nghĩa nô lệ bị bãi bỏ tại tất cả các tiểu bang miền Bắc vào năm 1804, nhưng lại phát triển mạnh tại các tiểu bang miền Nam vì nhu cầu lớn về bông vải tại châu Âu. Cuộc bầu cử tổng thống năm 1860 với kết quả chiến thắng của đảng viên Đảng Cộng hòa Abraham Lincoln đã châm ngòi cho cuộc ly khai của 11 tiểu bang theo chủ nghĩa nô lệ để lập ra Liên minh miền Nam Hoa Kỳ năm 1861. Nội chiến Hoa Kỳ chính thức diễn ra trong 4 năm chiến tranh đẫm máu, phe miền Bắc dưới sự lãnh đạo của Tổng thống Lincoln và Tướng Ulysses S. Grant đánh bại phe miền Nam với sự chỉ huy của Tướng Robert E. Lee. Liên bang được bảo tồn và chủ nghĩa nô lệ bị bãi bỏ, và miền Nam bị suy kiệt.

5-dollars-2003a-j_1189_312250e8a2120c3c7L.jpg
Tổng thống thứ 16 Abraham Lincoln trên tờ 25 dollar Mỹ (wikipedia.org)
tmp699985804956532738
Tổng thống thứ 18 Ulysses S. Grant trên tờ 50 dollar Mỹ (wikipedia.org)

Trong thời đại tái thiết (1863–1877), Hoa Kỳ chấm dứt chủ nghĩa nô lệ và nới rộng quyền lợi cho những người người Mỹ gốc Phi trước đó từng là nô lệ. Toàn miền Nam vẫn bần cùng cho đến nửa sau của thế kỷ 20, trong khi đó miền Bắc và miền Tây phát triển nhanh chóng và thịnh vượng. Hoa Kỳ trở thành cường quốc công nghiệp hàng đầu Thế giới ngay đầu thế kỷ 20. Hoa Kỳ ban đầu trung lập trong Chiến tranh thế giới I, song tuyên chiến với Đức năm 1917, và tài trợ cho Đồng minh chiến thắng vào năm sau đó. Sau một thập niên 1920 thịnh vượng, sự kiện thị trường chứng khoán Wall Street sụp đổ năm 1929 đánh dấu sự khởi đầu của một cuộc Đại khủng hoảng trên toàn Thế giới kéo dài cả thập niên.

FDR_1944_Color_Portrait.tif.jpg
Tổng thống thứ 32 Franklin D. Roosevelt  (wikipedia.org)

Thống thống Franklin D. Roosevelt thực hiện các chương trình cứu tế, tái thiết, cải cách (gọi chung là New Deal), định hình nên chủ nghĩa tự do Mỹ hiện đại. Sau khi Nhật Bản tấn công vào Trân Châu Cảng năm 1941, Hoa Kỳ nhập cuộc vào Chiến tranh thế giới II bên cạnh phe Đồng Minh và giúp đánh bại Đức Quốc xã tại châu Âu và Đế quốc Nhật Bản tại Viễn Đông.

Hoa Kỳ và Liên Xô nổi lên thành 2 siêu cường đối nghịch nhau sau Chiến tranh thế giới II và khởi động một cuộc Chiến tranh Lạnh, đối đầu nhau gián tiếp trong cuộc chạy đua vũ trang và chạy đua vào không gian. Chính sách ngoại giao của Hoa Kỳ trong thời kỳ này là bao vây chủ nghĩa Cộng sản, và nước Mỹ tham dự vào các cuộc chiến tại Hàn QuốcViệt Nam để đạt được mục đích này. Chiến tranh Lạnh kết thúc khi Liên Xô tan rã vào năm 1991, Hoa Kỳ là siêu cường duy nhất còn lại.

Đại bàng đầu trắng, hay còn gọi là đại bàng hói được chọn làm biểu tượng của nước Mỹ vào năm 1782 bởi các ‘Founding fathers’ (các nhà lập quốc) gồm 7 người: John Adams, Benjamin Franklin, Alexander Hamilton, John Jay, Thomas Jefferson, James Madison và George Washington. Hình ảnh đại bàng đầu trắng dang rộng đôi cánh ngày nay xuất hiện phổ biến trên quốc huy, con dấu Tổng thống và đồng dollar Mỹ.

110704kpmy3
Quốc huy Hoa Kỳ  (wikipedia.org)
USA.jpg
Tranh minh họa của họa sĩ Ivan Belikov

1. Hình tượng đại bàng

512px-imperial_coat_of_arms_of_france_1804-1815
Quốc huy nước Pháp dưới thời Napoleon  (wikipedia.org)

Thật ra, không phải những nhà tạo lập Hoa Kỳ nghĩ ra hình tượng đại bàng đầu tiên. Từ thời thượng cổ, nhân loại đã tôn vinh hình tượng đại bàng vì vẻ uy nghi của nó. Hình ảnh đại bàng là biểu tượng của sự sáng suốt, lòng quả cảm và nhất là quyền lực lẫm liệt. Trên không trung, đôi cánh đại bàng xoải rộng phô bày mãnh lực cùng ý chí tự do. Đại bàng từng được dùng làm biểu tượng sức mạnh vô địch của đế chế La Mã cổ đại. Thời Trung cổ châu Âu, đại bàng cũng hiện ra trên khiên, triện của các Hoàng đế mang tâm hồn chinh phục như Charlemagne (Đức) hay Napoleon (Pháp), v.v…

df3313ac97f90e598e7ee795067e7659
Tù trưởng da đỏ đội lông chim đại bàng (pinterest.com)

Đại bàng đầu trắng là loài chim săn mồi có sức sống dai, vẻ bề ngoài oai phong lẫm liệt và đặc biệt chỉ có tại Bắc Mỹ. Chúng rất thiêng liêng trong tín ngưỡng của các nền văn hóa Bắc Mỹ, là trung tâm của nhiều phong tục tôn giáo và tâm linh giữa các thổ dân da đỏ châu Mỹ. Không chỉ thế, nó còn được coi là sứ giả liên kết giữa các vị thần và con người của một số nền văn hóa cổ. Các thổ dân da đỏ khi xưa đã xem móng vuốt đại bàng như là một phần thần khí của họ. Lông chim thì thường được sử dụng trong các nghi lễ truyền thống. Họ tin rằng đại bàng là loài chim đã tiếp xúc trực tiếp với thế giới của Thượng đế.

Người ta còn cho rằng khi loài chim này đập cánh sẽ tạo nên sấm chớp gầm thét, vì thế họ gọi nó là ‘Thunderbird’ (chim sấm). Nhiều điêu khắc về thunderbird có thể tìm thấy trong vùng người da đỏ cư ngụ dọc theo bờ biển Đông nước Mỹ đến tận Alaska dưới dạng trụ gọi là Totem Pole.

14bb4f07c4df42add10b391ec171f82b
Totem Pole (fodors.com)

2. Sức mạnh và sự tự do

Đại bàng đầu trắng thường sống ở những nơi có nguồn thức ăn dồi dào như rừng rậm bang Alaska, khu vực gần biên giới với MexicoCanada. Khi trưởng thành, đại bàng đầu trắng có thể có sải cánh dài khoảng 170cm. Tốc độ bay của nó vào khoảng 55-70 km/h nhưng khi bổ nhào, nó có thể đạt 120-160 km/h. Với vẻ ngoài dũng mãnh, sải cánh dài, cặp mắt nhanh nhạy và bộ vuốt cực khỏe, đại bàng đầu trắng hầu như không có đối thủ trong tự nhiên, vì thế chúng trở thành biểu tượng cho sức mạnhsự thống trị của nước Mỹ.

Flag-Bald-Eagle-Wallpapper-HD-1024x768
Sức mạnh thống trị của nước Mỹ (pinterest.com)

Đại bàng đầu trắng còn thể hiện cho sự tự do vì chúng sống trên các đỉnh núi cao, một mình bay lượn giữa vút ngàn thiên nhiên, với chúng sự tự do là không có giới hạn. Chuyện kể rằng trong những ngày đầu tiên của cách mạng Hoa Kỳ (1775-1783), khi những trận chiến nổ ra vào buổi sáng sớm, âm thanh dữ dội của cuộc chiến đã đánh thức những con đại bàng đầu trắng đang ngủ ở trên cao. Chúng đã bay ra khỏi tổ và lượn quanh trên đầu quân lính, thể hiện tâm trạng bằng những tiếng kêu khóc đinh tai. Những người yêu nước đã nói rằng chúng đang gào lên cho tự do.

bald-eagle-wallpaper-3
Sự tự do không giới hạn (wallpaperup.com)

Đại bàng đầu trắng có tên gọi như vậy vì chúng có thân màu nâu nhưng đặc biệt phần lông đầu và đuôi lại có màu trắng. Trong tiếng Anh – Mỹ đại bàng đầu trắng được gọi là ‘bald eagle’ – ‘đại bàng đầu hói’, cái tên xuất phát từ ý nghĩa cổ hơn và giá trị lớn hơn đó chính là sự khôn ngoan, có tầm vócsức mạnh hơn, chúng đã trở thành biểu tượng cho một quốc gia tự do trong từ ngữ và ý chí, đem đến cơ hội để vươn rộng đến những khoảng không rộng lớn trong tương lai

3. Trở thành biểu tượng nước Mỹ

turkey
Gà tây (desktopbackground.org)

Ít người biết rằng con gà tây từng được cân nhắc làm biểu tượng của Hoa Kỳ. Người cổ súy cho ý tưởng này là Benjamin Franklin, một trong những khai quốc công thần, và là nhân vật để lại chân dung trên tờ bạc $100 ngày nay. Lúc đó vào cuối thế kỷ 18, giữa không khí chính trị với nhiều khuynh hướng muốn kết hợp các tiểu bang thuộc địa thành một quốc gia độc lập, Quốc hội lục địa (Continental Congress) đã được lập ra với các phái đoàn từ 13 tiểu bang miền Đông / Đông Bắc. Một trong những quyết định gây nhiều tranh cãi là việc chọn con vật biểu tượng quốc gia. Benjamin Franklin thích hình ảnh con gà tây bản địa, ca ngợi sự gan dạ của nó. Ông đã từng viết trong một lá thư gửi con gái của mình vào năm 1784 như sau:

benjamin_franklin
Benjamin Franklin (wikipedia.org)

‘Về phần cha, cha ước rằng con đại bàng đầu hói đã không được chọn để đại diện cho quốc gia của chúng ta. Nó là một loài chim có đạo đức tệ hại…hơn nữa còn là một kẻ hèn nhát. Một chú chim đớp ruồi bé nhỏ cũng có thể tấn công và đuổi nó khỏi lãnh thổ của mình.’

Tuy nhiên, đa số các phái đoàn lại ưng ý hình tượng con đại bàng đầu trắng hơn. Lý do là vì chúng là loài chim đặc biệt chỉ có ở Bắc Mỹ và các nhà lập quốc muốn so sánh quốc gia mới tạo lập của mình với Đế chế La Mã vĩ đại khi xưa vốn cũng sử dụng hình tượng đại bàng.

700
Quốc hội lục địa (wikipedia.org)
220px-CharlesThomson
Charles Thomson (wikipedia.org)

Đã chọn đại bàng làm biểu tượng quốc gia, người ta quay sang tìm cách vẽ mẫu quốc huy. Sau nhiều điều chỉnh, sửa đổi, họ chọn bản sơ mẫu của ông Charles Thomson, lúc đó là thư ký của Quốc hội lục địa. Trên quốc huy Hoa Kỳ, chân phải con đại bàng gắp nhành ô liu, chân trái ngậm một nắm 13 mũi tên (tượng trưng cho 13 tiểu bang khởi thủy).

Giữa những năm 1916-1945, trên lá cờ Tổng thống Hoa Kỳ thể hiện một con chim đại bàng hướng mặt về bên phải. Điều này từng làm dấy lên một lời đồn rằng lá cờ sẽ thay đổi hình đại bàng xoay mặt về hướng nhành ô liu trong thời bình và sẽ hướng mặt về chùm mũi tên trong thời chiến.

1000px-US_Presidential_Flag_1916
Lá cờ Tổng thống Hoa Kỳ năm 1916 (wikipedia.org)

Nguồn:

https://vi.wikipedia.org/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3#T.C3.AAn_ti.E1.BA.BFng_Anh

http://baotreonline.com/Chuyen-muc-tre/Ghi-nhan-trong-tuan/dai-bang-tren-huy-hieu-nuoc-my.html

http://www.sinhvienboston.org/2012/09/21/vi-sao-dai-bang-trang-duoc-chon-la-con-vat-bieu-tuong-cua-hop-chung-quoc-hoa-ky/

http://news.zing.vn/Nhung-con-vat-dai-dien-cho-nuoc-My-post260570.html

https://vi.wikipedia.org/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3#T.C3.AAn_ti.E1.BA.BFng_Anh

http://newvietart.com/index4.1510.html

http://en.wikipedia.org/wiki/Bald_eagle

https://vi.wikipedia.org/wiki/L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_Hoa_K%E1%BB%B3

Advertisements

5 thoughts on “Hoa Kỳ: Đại bàng đầu trắng

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

w

Connecting to %s