Úc: Chòm sao Nam Thập Tự và Chuột túi Kangaroo

Loài chuột túi ‘tôi không hiểu’ trở thành linh vật của Úc vì chúng là loài vật không bao giờ đi thụt lùi với ý nghĩa Úc là một đất nước luôn vươn tới phía trước, không bao giờ tụt hậu.

physical-location-map-of-australia-oceania-entire-world.jpg

Úc hay Australia là quốc gia bao gồm đại lục châu Úc, đảo Tasmania, và nhiều đảo nhỏ. Đây là quốc gia lớn thứ 6 về diện tích trên thế giới. Người Úc Nguyên thủy được cho là lần đầu tiên đến đại lục Úc theo đường biển từ Đông Nam Á hải đảo từ 40.000-70.000 năm trước. Các truyền thống mỹ thuật, âm nhạc, tinh thần mà họ tạo nên nằm trong số những truyền thống tồn tại lâu nhất trong lịch sử nhân loại.

Janszoon.jpg
Willem Janszoon

Nhà hàng hải người Hà Lan Willem Janszoon là người châu Âu đầu tiên được ghi chép là đã trông thấy đặt chân lên lục địa Úc vào năm 1606. Người  vẽ hải đồ toàn bộ đường bờ biển phía Tây, phía Bắc và đặt tên cho lục địa đảo là ‘Tân Hà Lan’ trong thế kỷ 17, song không tiến hành các cuộc định cư.

Những nhà thám hiểm người châu Âu nối tiếp khám phá lục địa, đến năm 1770 thì Thuyền trưởng James Cook đi thuyền dọc theo và vẽ bản đồ bờ biển phía Đông, ông định danh cho nó là New South Wales và tuyên bố chủ quyền cho Anh Quốc.

Sau khi mất 13 thuộc địa tại Bắc Mỹ vào năm 1780, Chính phủ Anh cử một hạm đội tàu đi thiết lập một thuộc địa mới tại New South Wales. Một trại được lập ra và quốc kỳ được kéo lên tại Sydney Cove, Port Jackson, vào ngày 26/1/1788, ngày này trở thành ngày quốc khánh của Úc.

Chế độ dân chủ nghị viện tự trị bắt đầu được thiết lập trên toàn bộ 6 thuộc địa của Anh từ giữa thế kỷ 19. Thông qua trưng cầu dân ý, các thuộc địa chấp thuận thống nhất trong một liên bang vào năm 1901, và nước Úc hiện đại xuất hiện. Úc chiến đấu bên cạnh Anh trong 2 chiến tranh thế giới và trở thành một đồng minh của Hoa Kỳ trước mối đe dọa từ Đế quốc Nhật Bản trong Chiến tranh thế giới II.

1. Chòm sao Nam Thập Tự

southern_cross_350.jpg
Chòm sao Nam Thập Tự

Nổi bật trên lá quốc kỳ Úc nói riêng và các quốc gia nằm ở phía Nam Bán cầu (nhất là châu Đại Dương) nói chung là hình ảnh của một trong những chòm sao nổi tiếng nhất thế giới: chòm sao Nam Thập Tự.

Trên hải trình xuôi về phương Nam khám phá ra các vùng đất mới, khi qua khỏi đường xích đạo và càng dần về phương Nam thì các chòm sao dùng để định hướng như Bắc Đẩu và sao Bắc Cực không còn quan sát được nữa. Lúc này chòm Nam Thập chính là chiếc la bàn tin cậy cho các nhà thám hiểm.

Đây là chòm sao có diện tích nhỏ nhất trên bầu trời đêm chỉ với 4 ngôi sao có độ sáng trung bình nhưng nó rất nổi tiếng. Sở dĩ chòm sao này nổi tiếng vì khi nối 2 ngôi sao Gacrux và Acrux rồi đi thẳng tiếp sẽ tới hướng Nam địa lý, và đi thẳng nữa sẽ tới Thiên cực Nam (trong khi ở Thiên cực Bắc có ngôi sao Polaris được gọi là sao Bắc cực thì ở Thiên cực Nam không có sao sáng nào để làm sao Nam cực).

huongnam.jpg
Kéo dài cây Thánh gía sẽ cho ta gần như chính xác hướng Nam

Sao Nam Thập Tự đã được sử dụng để biểu thị cho Úc từ những ngày đầu người Anh đến định cư. Người thiết kế quốc kỳ Úc là Ivor Evans sử dụng Nam Thập Tự để chỉ 4 đức tính được Dante quy cho 4 ngôi sao: công chính, cẩn thận, tiết chế và kiên nhẫn. Số cánh của các ngôi sao cũng có khác biệt so với nguyên bản, khi đó mỗi sao có từ 5-9 cánh tượng trưng cho độ sáng tương đối của chúng trên bầu trời đêm. Tuy nhiên, nhằm đơn giản việc chế tạo, mỗi ngôi sao ngày nay đã được chuẩn hóa còn 7 cánh.

1024px-Southern_cross_appearing_on_a_number_of_flags.jpg

5 ngôi sao sáng nhất của Nam Thập Tự xuất hiện trên các lá cờ của Úc, Brazil, New Zealand (bỏ đi sao epsilon), Papua New Guinea và Samoa, cũng như trên cờ của các bang và vùng lãnh thổ của Úc, Chile và trên một số cờ, biểu trưng của các tỉnh thuộc Argentina. Nam Thập Tự cũng là biểu tượng chính xuất hiện trên quốc huy của các quốc gia như Brazil, Samoa ngày nay.

395px-Coat_of_arms_of_Brazil.jpg
Quốc huy Brazil
Coat_of_arms_of_Samoa.jpg
Quốc huy Samoa

2. Chuột túi – Kangaroo

Úc nằm khá tách biệt so với các châu lục khác. Nó nằm hoàn toàn ở Nam bán cầu, được bao bọc bởi 2 đại dương lớn là Thái Bình Dương và Ấn Độ Dương. Vị trí khá biệt lập và tách biệt với phần còn lại của thế giới như vậy chính là nguyên nhân dẫn đến sự xuất hiện của nhiều loài sinh vật mang tính chất bản địa, chỉ có trên miền đất này mà hầu như không có ở nơi nào khác trên thế giới khiến người ta phải kinh ngạc. Trong đó loài kangaroo (chuột túi) đã trở thành niềm tự hào và biểu tượng quốc gia của nước Úc.

kangaroo
Kangaroo đỏ

Kangaroo là loài thú có vú sinh sống ở Úc và các hải đảo lân cận, môi trường sống yêu thích của chúng là sa mạc, đồng cỏ và cây bụi. Sa mạc nước Úc rất nóng, trong môi trường khắc nghiệt như vậy sẽ làm kiệt sức một con báo hay sơn dương chỉ sau một vài giờ, nhưng kangaroo vẫn tỉnh táo ở vận tốc cao hàng giờ. Cũng giống như lạc đà, kangaroo có thể mất nước đến độ trọng lượng cơ thể giảm 1/4 mà nó vẫn sống khỏe. Để chống lại cái nóng của sa mạc, không giống các động vật có vú khác, kangaroo vận dụng năng lực đổ mồ hôi sau đó ngưng lại, không cho mồ hôi tiết ra. Ở sa mạc, đây là cách tiết kiệm nước hữu hiệu nhất.

Có hơn 50 loại kangaroo, phân thành 2 loại lớn và nhỏ. Loại lớn thuộc họ Macropodidae, có kangaroo đỏ và kangaroo xám cao đến 2m và nặng đến 85kg và loại nhỏ hơn thuộc họ Potoroidae. Loại kangaroo được nước Úc lấy làm biểu tượng là kangaroo đỏ, có chiều dài toàn bộ cơ thể từ 85 – 105 cm, chưa kể phần đuôi dài đến 85 cm của chúng. Trung bình, cân nặng của một con Kangaroo đực là từ 55 – 90kg. Chiều cao trung bình của loài này là 180cm.

Kangaroo-top-ten-facts-441768
Kangaroo xám và con

Theo bằng chứng từ những bộ xương hóa thạch, những con kangaroo đầu tiên đã xuất hiện ở Úc cách đây khoảng 15 triệu năm. Mỗi ngón chân sau của kangaroo có móng rất sắc nhọn để tự vệ, chân sau có thể dài gấp mười lần chân trước. Một điểm độc đáo nổi bật ở loài kangaroo là kiểu di chuyển có một không hai của nó. Kangaroo di chuyển bằng cách nhảy bằng hai chân sau rất khỏe và có sức bật như những cái lò xo, với những bước nhảy vừa cao vừa dài hình cầu vồng. Đối với kangaroo lớn, một cú nhảy của nó có thể xa đến 5m và tốc độ di chuyển của kangaroo có thể vượt quá 50 km/h. Cái đuôi của kangaroo cũng rất quan trọng, dùng làm bánh lái cũng như tăng lực phóng khi di chuyển. Một con Kangaroo đỏ trưởng thành có thể nhảy cao tới 3m, nếu chúng nhảy càng nhanh thì năng lượng tiêu thụ càng ít. Một kangaroo cái mỗi lần có thai chỉ sanh một con kangaroo con. Kangaroo con rất nhỏ, chỉ nặng khoảng 1g, bò trên thân mẹ, chung vào túi đãy trước bụng mẹ để bú và để được bảo vệ an toàn cho đến hơn một năm mới rời khỏi bụng mẹ, sống tự lập.

636030377_b513f3445d
Trận đánh giành bạn tình

Mùa giao phối bao giờ cũng xảy ra các trận đánh nhau giữa những kangaroo ‘trai tơ’ để lọt vào mắt xanh của  ‘người đẹp’. Kangaroo đánh nhau trông giống như những trận đấu boxing của võ sĩ nhà nghề. Nó tung cặp chân sau đá về phía trước hoặc dùng 2 chân trước nhỏ hơn để cào hay thoi vào kẻ địch. Loài kangaroo chủ yếu sống theo bầy đàn và rất quan tâm bảo vệ lẫn nhau chống lại các mối hiểm nguy bên ngoài.

Đặc biệt, loài kangaroo không bao giờ đi thụt lùi (vì 2 chân sau của chúng rất dài, phải gấp lại để đi). Vì đặc điểm độc đáo này mà nước Úc đã nâng kangaroo lên thành linh vật biểu tượng, với ý nghĩa một đất nước luôn vươn tới phía trước, không bao giờ tụt hậu.

Australia.11
Loài vật luôn tiến về phía trước

3. Nguồn gốc cái tên ‘Kangaroo’

Captain James Cook (1728-1779) *oil on canvas *127 x 101.6 cm *1775-1776
Thuyền trưởng James Cook

Những người thổ dân xuất phát từ vùng Đông Nam Á đã đến định cư ở châu Úc khoảng 40 000 năm trước khi người châu Âu khám phá ra vùng đất này vào thế kỷ thứ 17. Năm 1770, Thuyền trưởng James Cook nhân danh Anh quốc chiếm hữu 6 vùng của châu Úc, lập thành 6 thuộc địa riêng lẻ trong những thế kỷ 18 và 19.

James Cook là nhà thám hiểm, nhà hàng hải và người chuyên vẽ bản đồ người Anh. Sau khi được thăng lên chức vụ thuyền trưởng trong Hải quân Hoàng gia Anh, Cook đã thực hiện 3 chuyến hải trình đến Thái Bình Dương, trở thành người châu Âu đầu tiên đặt chân đến bờ biển phía đông của Úc. Ông cũng là người châu Âu đầu tiên phát hiện ra quần đảo Hawaii và là người đầu tiên được ghi nhận là đi vòng quanh New Zealand.

Khi những người châu Âu lần đầu tiên đến Úc châu và bắt đầu thám hiểm vùng đất này, họ khó có thể tin vào mắt mình khi nhìn thấy những con vật kỳ lạ ở đây. Đặc biệt là họ ngạc nhiên và ấn tượng trước dáng vẻ của những con Kangaroo có mặt trên khắp đất nước. Một huyền thoại phổ biến cho rằng ‘kangaroo’ là một câu trong tiếng Guugu Yimithirr của người thổ dân trong vùng nghĩa là ‘Tôi không hiểu’, đề cập đến việc khi người châu Âu đến đây và hỏi người dân bản xứ châu Úc loài vật kỳ lạ biết nhảy kia là con gì, họ đã trả lời là ‘Tôi không hiểu’.

Guugu-Yimithirr
Thổ dân Guugu Yimithirr

Tuy nhiên, huyền thoại này đã bị chứng minh là sai lầm vào thập niên 70 bởi nhà ngôn ngữ học John B. Haviland trong nghiên cứu về người Guugu Yimithirr của ông.  Thật ra, từ ‘gangurru’ trong tiếng Guugu Yimithirr là ám chỉ loài kangaroo xám. Cái tên này được ghi nhận lần đầu tiên vào ngày 4/8/1770, bởi Thuyền trưởng James Cook bên bờ sông Endeavour, nay là Cooktown, khi tàu HMS Endeavour phải cập bờ trong gần 7 tuần để sửa chữa hư hỏng do rạn san hô Great Barrier gây ra.

82346-HMS-Endeavour-1
Tàu HMS Endeavour

4. Trở thành biểu tượng quốc gia

Phải mất một thời gian dài để loài kangaroo có thể đạt được sự công nhận chính thức tại Úc vì tai tiếng của chúng trong việc phá hoại hoa màu, nông trại và cạnh tranh sinh tồn gay gắt với các loài vật khác trong nước. Cuối cùng vào năm 1908, kangaroo cũng được xuất hiện một cách chính thức cùng với chim đà điểu Emu trên Quốc huy đầu tiên của Úc do vua Edward VII của nước Anh ban tặng.

Australian_Coat_of_Arms_(1908)
Quốc huy đầu tiên của Úc
wmr_mmha_006_large
Vua Edward VII

Quốc huy này được thiết kế lại vào năm 1911 và được trao bởi vua George V của Anh vào năm 1912. Thiết kế lần này làm dấy lên những tranh cãi trong nội bộ Nghị viện Úc khi có ý kiến cho rằng hình ảnh con kangaroo và emu không đủ nghiêm trang để đưa lên Quốc huy. Bất chấp những phản đối đó, 2 con vật này vẫn nghiễm nhiên xuất hiện và đồng thời được sửa đổi để trông có vẻ thật hơn, cùng với quốc hoa của Úc là hoa wattle vàng làm nền ở phía sau.

 

Australian_Coat_of_Arms (1)
Quốc huy nước Úc ngày nay

Nguồn:

https://vi.wikipedia.org/wiki/%C3%9Ac

http://thatsonchaudoc.com/banviet2/DuongVanChung/HoiKy/BieuTuongThuHoaAus.htm

http://vi.wikipedia.org/wiki/Kangaroo

http://bridgeblue.edu.vn/11913/1/d/nws/quoc-huy-uc-va-nhung-y-nghia-bieu-tuong.aspx

http://www.giaoduc.edu.vn/news/xa-hoi-659/bieu-tuong-van-hoa-cac-nuoc-bai-cuoi-con-vat-bieu-tuong-cua-australia-204547.aspx

http://en.wikipedia.org/wiki/Coat_of_arms_of_Australia

http://www.thienvanhoc.org/haac/kien-thuc/thien-van-pho-thong/297-nhung-chom-sao-chia-khoa-cua-bau-troi.html

http://www.vutrutrongtamtay.org/2014/12/quan-sat-chom-sao-thap-tu-phuong-nam-tren-bau-troi-sang-som-29-12.html

https://vi.wikipedia.org/wiki/Nam_Th%E1%BA%ADp_T%E1%BB%B1

http://iwealthpro.com.vn/vi/nguon-goc-nuoc-uc-ngon-ngu-va-y-nghia-bieu-trung-la-co-uc.html

Advertisements

5 thoughts on “Úc: Chòm sao Nam Thập Tự và Chuột túi Kangaroo

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s