Ai Cập: Đại bàng vàng Saladin

Con chim đại bàng vàng tại Ai Cập tượng trưng cho Saladin, một trong những sultan Hồi giáo vĩ đại nhất Thế giới. Nhưng có lẽ nó còn có ý nghĩa nhiều hơn thế nữa trong thời minh Ai Cập cổ đại, một trong những cái nôi của văn minh nhân loại.

physical-location-map-of-egypt.jpg
(maphill.com)

Trong số các quốc gia hiện đại, Ai Cập có lịch sử vào hàng lâu đời nhất. Ai Cập cổ đại được nhận định là một cái nôi văn minh của nhân loại, và phát triển vào năm 3150 TCN với sự thống nhất của Thượng Ai Cập và Hạ Ai Cập, pharaoh đầu tiên là Menes của triều đại Narmer, kéo dài cho đến khi bị Đế chế Achaemenid của Ba Tư chinh phục vào thế kỷ thứ 6 TCN. Kim tự tháp Giza là kỳ quan duy nhất của Thế giới cổ đại vẫn còn đến ngày nay.

giza-plateau-pyramids.jpg
Kim tự tháp Giza (nationalgeographic.com)

Khoảng năm 1279 TCN, Ramesses II Đại đế lên ngôi pharaoh, ông được ghi nhận là pharaoh vĩ đại, quyền lực và được ca tụng nhiều nhất trong lịch sử Ai Cập cổ. Những người thừa kế ông, cũng như những người Ai Cập sau này gọi ông là ‘Ông tổ vĩ đại’ và xem ông như người cha của quốc gia.

Ramesses_II_(Civ5).jpg
Pharaoh Ramesses II (civilization.wikia.com)

Năm 332, Alexander Đại đế đánh bại Đế chế Achaemenid và tiếp quản Ai Cập, lập ra Ai Cập thuộc Hy Lạp, cai quản bởi Ptolemy I Soter, một cựu tướng dưới quyền Alexander. Chính quyền Ptolemy phải chống lại những cuộc nổi dậy trong nước cũng như chiến tranh ngoài biên giới, dẫn đến sự tàn lụi của vương quốc. Nữ hoàng Cleopatra thành viên cuối cùng của nhà Ptolemaios, vì thế bà là nhà cai trị người Hy Lạp cuối cùng ở Ai Cập. Cái chết của bà chấm dứt nền độc lập của Ai Cập và thuộc về đế chế La Mã, từ năm 30 TCN đến năm 641.

cleopatra-cleopatra-34458564-1920-1200-e1411654533805.jpg
Nữ hoàng Cleopatra (worldhistory.us)
selim-i.jpg
Sultan Selim I (pamujiku.wordpress.com)

Sau khi Hồi giáo chinh phục Ai Cập, đất nước trở thành một phần của rất nhiều những triều đại Hồi giáo như Rashidun, Umayyad, Abbasid, Fatimid, Ayyubid và Mamluk. Cho đến tận năm 1517, Sultan Selim I của Đế chế Ottoman chiếm được Cairo, sáp nhập Ai Cập vào Đế chế Ottoman.

Năm 1867, Ai Cập trở thành một tiểu bang tự trị tuy nhiên lại bị Đế quốc Anh chiếm đóng năm 1882 sau chiến tranh Anh-Ai Cập. Sau chiến tranh thế giới I và Cách mạng Ai Cập năm 1919, Vương quốc Ai Cập độc lập chính thức được thành lập dưới sự cai trị của nhà Muhammad Ali.

220px-ModernEgypt,_Muhammad_Ali_by_Auguste_Couder,_BAP_17996.jpg
Muhammad Ali Pasha, ‘Người sáng lập ra nước Ai Cập hiện đại’ (wikipedia.org)

Người Anh chỉ hoàn toàn rút khỏi Ai Cập sau khi thất bại năm 1954 trong Cuộc chiến tranh kênh đào Suez, nhà nước Cộng hòa Ai Cập được chính thức thành lập, đánh dấu lần đầu tiên sau hơn 2300 năm, Ai Cập mới lại có được nền độc lập thật sự và được cai trị bởi người Ai Cập chính gốc.

Biểu tượng trung tâm của Quốc kỳ và Quốc huy của Ai Cập là một con đại bàng màu vàng ngẩng đầu đứng thẳng tượng trưng cho sự dũng cảm và thắng lợi, được gọi là ‘con đại bàng của Saladin’, theo tên của nhà lãnh đạo Hồi giáo lừng lẫy Saladin, người được mệnh danh là Chiến binh bất tử của đạo Hồi. Tuy nhiên hình ảnh chim đại bàng vàng đã gắn bó với người dân Ai Cập từ trước đó rất lâu, về tận những năm tháng của nền văn minh Ai Cập cổ đại.

Egypt
Quốc huy Ai Cập (wikipedia.org)

1. Thần Mặt trời Ra

9688420_orig
9 vị thần Ennead (digopaul.com)

Ai Cập từng là một trong 8 nền văn minh Cổ đại lớn nhất của của nhân loại với một hệ thống chữ viết, kiến trúc và triết học cực kỳ đồ sộ. Quan niệm tôn giáo tín ngưỡng của người Ai Cập cổ kéo dài trên dưới 3000 năm, họ tôn sùng rất nhiều vị thần mà tối cao là 9 vị thần Ennead vĩ đại, trong đó đứng đầu là thần Mặt trời Ra (cũng giống như 12 vị thần trên đỉnh Olympus và thần Zeus ở Hy Lạp). Bắt đầu vào Vương triều thứ 5, Ra trở thành vị thần tối cao của các vị thần và được miêu tả là ánh nắng mặt trời vào buổi trưa. Ý nghĩa của cái tên ‘Ra’ chưa hoàn toàn chắc chắn, nhưng nhiều người nghĩ nếu nó không mang nghĩa là mặt trời thì nó có thể mang một số nghĩa liên quan tới ‘sức mạnh sáng tạo’ hoặc ‘người sáng tạo’.

21def5bf1d3a86bf3d5c9d163815af3f.jpg
Thần Ra (smitefire.com)
2000px-Re-Horakhty
Ra (wikipedia.org)

Đối với người Ai Cập, mặt trời đại diện cho ánh sáng, ấm áp, và tăng trưởng. Điều này làm cho các vị thần mặt trời rất quan trọng vì mặt trời được xem là người cai trị của tất cả những gì ông đã tạo ra. Ra được xem là thần cai trị và bảo vệ Ai Cập cổ đại khỏi bóng tối của các ác thần nên nơi đây hàng ngàn năm rất yên bình và thịnh vượng. Ra là vị thần đầu tiên, người sáng tạo ra các thần khác và luôn là vị thần quan trọng nhất của Ai Cập cổ đại. Các Pharaoh tự xưng là ‘con của thần Ra’ không phải chỉ vì thần này rất được kính nể mà còn vì người ta nói rằng thần đã lập lại trật tự từ sự hỗn loạn.

2000px-Khepri
Khrepi (wikipedia.org)

Người Ai cập tin rằng mỗi ngày thần Mặt trời lại được một lần sinh ra. Buổi sáng, sau khi tắm rửa và ăn điểm tâm, Ra lại bắt đầu cuộc hành trình đi ngang bầu trời trên chiếc thuyền của ông và dành ra mỗi ngày một giờ để kiểm tra một trong 12 khu vực của ông. Khi mặt trời lặn, người ta cho là thần Ra đang đi vào địa ngục cho đến sáng hôm sau thì lại được sinh ra. Suốt đêm vị thần tối cao này phải đánh nhau với kẻ thù là Apep, con rắn vũ trụ khủng khiếp ở địa ngục. Ra được thể hiện dưới nhiều hình dạng, phổ biến nhất là một người với đầu con Đại bàng vàng và có đội vương miện với một đĩa mặt trời trên đỉnh đầu, ngoài ra còn ở dạng một người với đầu của Bọ hung đẩy đĩa mặt trời lên vào buổi sáng sớm (trong hình dạng của Khepri) và người với đầu của Cừu đực (hình dạng của Khnum) khi lăn đĩa mặt trời xuống núi.

2000px-Khnum
Khum (wikipedia.org)

2. Hình tượng đại bàng vàng

Đại bàng vàng (pinterest.co.uk)

Hình tượng nguyên bản của vị thần Ra tối cao là một loài chim phân bố rộng rãi ở Ai Cập với dáng vẻ uy nghiêm và dũng mãnh: chim đại bàng vàng, một trong những loài chim săn mồi nổi tiếng về tính can đảm săn mồi ở Bắc bán cầu. Chúng thường có màu nâu sẫm, với bộ lông nâu vàng nhẹ trên đầu và cổ.

Nếu như sư tử là vua của mặt đất thì đại bàng vàng xứng đáng với cái tên ‘bá vương bầu trời’. Với sải cánh lên đến 2.7m, sức mạnh của bộ móng vuốt đáng sợ và tốc độ bay cực nhanh (tốc độ bổ nhào từ trên không có thể lên tới 250 km/h), bất kỳ một loài vật nào đều có khả năng thành bữa ăn của loài chim này. Thức ăn của đại bàng vàng thường là các loài động vật có vú như cừu núi, thậm chí cả chó sói và cáo. Sau khi dùng móng vuốt chắc khỏe của mình để cắp con mồi lên, chúng sẽ thả con mồi xuống vách đá cho tới chết và chậm rãi thưởng thức con mồi. Còn nếu không có vách đá thì chúng sẽ dùng chính sức của mình để siết chặt con mồi. Chúng cũng ăn xác thối và các loài bò sát nếu con mồi sống khan hiếm.

goldeneaglephoto4
Đại bàng vàng bắt mồi (pinterest.com)

3. Chiến binh bất tử Saladin

Đối với Do thái giáo và Công giáo thì Jerusalem là thánh địa duy nhất của họ. Đối với người Hồi giáo thì thánh địa quan trọng nhất là Mecca (thủ đô của nước Arab Saudi). Thánh địa thứ 2 là Medina, một thành phố cách thủ đô Mecca 250 dặm về phía Bắc. Và Jerusalem là thánh địa thứ 3 của Hồi giáo vì tương truyền rằng nhà tiên tri Muhammad đã lên trời từ thành phố này. Quân Thập tự của Vatican chiếm Jerusalem trong cuộc Thập tự chinh thứ nhất năm 1096 là một kỷ niệm ô nhục và đau đớn cho thế giới Hồi giáo. Người Hồi giáo đã phải nuốt hận chịu đựng trong gần một thế kỷ mới có cơ hội phục thù. Nguyên nhân của cơ hội phục thù là sự xuất hiện của một nhân vật lừng danh thế giới, vị tướng bách chiến bách thắng Saladin.

Jerusalem
Cuộc thập tự chinh thứ nhất (wikipedia.org)
5559798_orig.jpg
Chân dung Saladin trong bộ phim King of Heaven, năm 2005 (pinterest.com)

Saladin sinh ra tại Iraq và là một người xuất thân từ dòng Kurd theo giáo phái Sunni của đạo Hồi. Tên ông theo nghĩa đen là ‘niềm tin và sự thịnh vượng’.

Ông được nhân dân Ai Cập và Syria tôn lên làm Hồi vương (Sultan) và thành lập vương triều Ayyubid. Ông nổi tiếng là một vị minh quân, một chiến binh dũng cảm, trọng danh dự và sự công bằng. Sự khoan dung, độ lượng và nghĩa hiệp của Saladin được nhắc đến nhiều lần trong các tài liệu lịch sử của các học giả Thiên chúa giáo và ông đã nhận được sự kính trọng của rất nhiều tướng lĩnh và lãnh đạo quân sự của quân Thập tự chinh, trong đó có cả vua Richard I của Anh.

Nói cách khác, dù là địch thủ đáng sợ của quân Thập tự, Ṣaladin không phải là kẻ kinh dị trong thế giới Thiên chúa giáo phương Tây mà là một biểu tượng trứ danh của sự nghĩa hiệp. Nhân vật Saladin đã trở thành một nhân vật huyền thoại của người Hồi giáo trong nhiều tác phẩm văn chương của các nước châu Âu thời đó. Dưới sự lãnh đạo của ông, quân Hồi đã tái chiếm Jerusalem vào năm 1187, toàn thế giới Hồi giáo Arab vui mừng vì thánh địa thứ ba đã được tái chiếm và danh dự của Hồi giáo đã được phục hồi.

wpid-3010483390_df8442c07a_z
Saladin chiếm lại Jerusalem (arabi21.com)

4. Con đại bàng của Saladin

Các nhà khảo cổ học là những người đầu tiên cho rằng đại bàng là biểu tượng của Saladin. Biểu tượng một con đại bàng đã được tìm thấy trên bức tường phía tây của thủ đô Cairo (được xây dựng bởi Saladin), và nhiều người đã cho rằng đây là biểu tượng cá nhân của Saladin.

Mặc dù vương triều Hồi giáo Ayyubid mà Saladin thành lập chỉ tồn tại sau khi ông mất 57 năm, nhưng di sản của ông trong thế giới Arab vẫn tiếp tục tới ngày nay. Vinh quang và sự thống nhất tương đối của thế giới Arab dưới thời Saladin được xem như là một hình tượng hoàn hảo cho sự thống nhất mới mà những người Arab tìm kiếm. Vì lý do này, con đại bàng của Saladin trở thành biểu tượng của Cách mạng Ai Cập, và sau đó được sử dụng ở nhiều chính phủ Arab khác:

Coat_of_arms_(emblem)_of_Iraq_2008
Quốc huy Iraq (wikipedia.org)
2000px-Coat_of_arms_of_Palestine
Huy hiệu Palestine (wikipedia.org)
Emblem_of_Yemen
Quốc huy Yemen (wikipedia.org)
396px-Coat_of_arms_of_Jordan.jpg
Quốc huy Jordan (wikipedia.org)

Nguồn:

https://vi.wikipedia.org/wiki/Ai_C%E1%BA%ADp#L.E1.BB.8Bch_s.E1.BB.AD

http://vi.wikipedia.org/wiki/B%E1%BB%99_ch%C3%ADn_v%C4%A9_%C4%91%E1%BA%A1i_c%E1%BB%A7a_Heliopolis

http://vi.wikipedia.org/wiki/Th%E1%BA%A7n_Ra

http://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_b%C3%A0ng_v%C3%A0ng

 http://kenh14.vn/kham-pha/xem-cach-san-moi-ba-dao-cua-cac-loai-chim-2013050510440739.chn

http://vi.wikipedia.org/wiki/%E1%B9%A2al%C4%81%E1%B8%A5_ad-D%C4%ABn

http://en.wikipedia.org/wiki/Eagle_(heraldry)

http://home.earthlink.net/~charlienguyen/bay_cuoc_chien_tranh.htm

 

Advertisements

10 thoughts on “Ai Cập: Đại bàng vàng Saladin

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s