Hy Lạp: Thánh giá Chính thống giáo Đông phương

Cây thánh giá Chính thống giáo của Hy Lạp tượng trưng cho tôn giáo chính gắn liền với lịch sử và văn hóa của Cộng hòa Hy Lạp ngày nay và Đế chế Đông La Mã Byzantine hùng mạnh năm xưa.

physical-location-map-of-greece.jpg
(maphill.com)

Hy Lạp nằm ở phía Nam bán đảo Balkan, châu Âu, phần lớn địa hình của đất nước này là núi non hiểm trở và hiều những hòn đảo lớn nhỏ thuộc khu vực Địa Trung Hải. Vào thời kỳ đồ đồng, tại Hy Lạp xuất hiện 2 nền văn minh lớn là nền văn minh Minoan trên đảo Crete và nền văn minh Mycenae trên bán đảo Peloponnese thuộc miền nam Hy Lạp. Đến khoảng năm 1200 TCN, trước sự đe dọa của ngoại xâm, nền văn minh Mycenae sụp đổ đã dẫn tới một thời kỳ khủng hoảng tại Hy Lạp kéo dài hơn 3 thế kỉ với tên gọi Kỷ nguyên Bóng tối.

Khoảng thế kỉ 8 TCN, Hy Lạp bắt đầu thoát ra khỏi Kỷ nguyên Bóng tối. Đơn vị hành chính cơ bản ở Hy Lạp cổ đại là các thành bang, trong đó 2 thành bang Athena và Sparta là có ảnh hưởng đặc biệt trong lịch sử của Hy Lạp. Ở Athena, nền dân chủ được thành lập. Tuy nhiên chỉ có những công dân nam giới mới được quyền bầu cử. Còn xứ Sparta theo chủ nghĩa quân phiệt và thành bang này chẳng khác gì một trại lính, với những chiến binh hết sức tinh nhuệ.

civ-vi-greece_feat.jpg
Nữ hoàng Gorgo của thành Sparta và tướng Pericles của thành Athens (digitaltrends.com)

Thế kỷ thứ 5 TCN, Hy Lạp đã đánh bại quân Ba Tư xâm lược tại trận Marathon và trận thủy chiến Salamis nổi tiếng. Dưới thời Vua Alexander Đại đế của Vương quốc Macedonia, người Hy Lạp đã có những cuộc bành trướng rộng khắp sang Ai Cập, Ba Tư và Ấn Độ, làm ảnh hưởng văn hóa của Hy Lạp lan rộng hơn bao giờ hết. Thời kỳ này được gọi là Thời kỳ Hy Lạp hóa. Về sau, khi Đế chế La Mã thành lập và trở nên hùng mạnh, Hy Lạp đã trở thành một tỉnh của La Mã nhưng những ảnh hưởng văn hóa của Hy Lạp cổ đại vẫn được duy trì và phát triển.

Alexander_the_Great_(Civ5).jpg
Alexander Đại đế (civilization.wikia.com)
Justinian.jpg
Justinian I Đại đế (byzantinemilitary.blogspot.com)

Cuối thế kỉ 3, Đế chế La Mã phân chia thành 2 phần: phía Tây và phía Đông. Hy Lạp trở thành một phần của Đế chế Đông La Mã, sau này đổi tên thành Đế chế Byzantine theo đạo Kitô. Đại đế Justinian I (482-565) luôn tìm cách khôi phục lại ánh hào quang của đế quốc La Mã và khôi phục nửa phía Tây đã mất. Bởi những cố gắng trung hưng đế quốc của mình, Justinianus đôi lúc được xem ‘Người La Mã cuối cùng’ trong sử sách hiện đại. Ông là một trong những nhân vật quan trọng nhất của thời kì hậu cổ đại. Triều đại của ông được đánh dấu bằng sự nở rộ của nền văn hóa Đông La Mã và bởi chương trình xây dựng của ông, điển hình như là những tuyệt tác như nhà thờ Hagia Sophia. Justinian I cùng với vợ của mình là hoàng hậu Theodora cùng được xem là những vị thánh trong Chính thống giáo Đông phương, đã cùng nhau đưa Đế chế Byzantine vào thời kỳ hoàng kim trong thế kỷ 11 và 12.

Theodora_(Civ5).jpg
Hoàng hậu Theodora (civilization.wikia.com)

Sau đó, đế chế Byzantine đã dần dần bị suy yếu trước những cuộc tấn công của người Hồi giáo và cuối cùng sụp đổ vào năm 1453. Dưới sự cai trị tàn bạo của Đế chế Ottoman theo Hồi giáo, một bộ phận lớn trí thức người Hy Lạp đã nhập cư vào Tây Âu, đặc biệt là Ý. Họ đã góp phần rất lớn trong Phong trào Phục hưng tại châu Âu thời Trung cổ. Một bộ phận khác thì rời bỏ bán đảo Hy Lạp và đến sống tại những vùng núi hoang vu hẻo lánh hay những hòn đảo trên biển Aegean. Những cộng đồng người Hy Lạp được củng cố với nhau do cùng chung cơ sở tôn giáo là Chính thống giáo và tôn giáo này đã đóng vai trò khá quan trọng trong cuộc chiến tranh giành độc lập cho Hy Lạp sau này.

Năm 1821, cuộc chiến tranh giành độc lập Hy Lạp chống lại Đế chế Ottoman bùng nổ mạnh mẽ. Cuộc chiến này kéo dài cho đến tận năm 1829, khi nền độc lập của nước Hy Lạp non trẻ chính thức được công nhận tại Nghị định thư London. Hy Lạp là một trong những nền văn minh rực rỡ nhất thời cổ đại, có ảnh hưởng sâu rộng đến nền văn minh quanh khu vực Địa Trung Hải nói riêng và phương Tây nói chung. Đây là nơi ra đời của nền dân chủ, triết học phương Tây và Thế vận hội Olympic.

Quốc huy và quốc kỳ Hy Lạp có hình ảnh một tấm lá chắn màu xanh lam có một chữ thập trắng ở trung tâm, tượng trưng cho niềm tin đối với Chính Thống giáo Đông phương của đại đa số người Hy Lạp.

Coat_of_arms_of_Greece
Quốc huy Hy Lạp (wikipedia.org)

1. Chính thống giáo Đông phương

147611
Biểu tượng Thánh giá của Chính thống giáo Đông phương (wikipedia.org)

Chính thống giáo Đông phương (Eastern Orthodox) là nhánh Kitô giáo lớn thứ 2 trên thế giới, sau Giáo hội Công giáo Roman, đại diện cho truyền thống Kitô giáo Đông phương, truy nguyên nguồn gốc của họ về thời điểm bắt đầu của Kitô giáo và tuyên bố họ mới là sự tiếp nối duy nhất và chính thống nhất của giáo hội do Chúa Kitô thiết lập.

Kitô giáo phát triển mau chóng trên toàn lãnh thổ Đế quốc La Mã, một phần nhờ tiếng Hy Lạp được sử dụng rộng rãi trong dân chúng, phần khác là do thông điệp Kitô giáo được xem là mới và khác với các tôn giáo cũ của người La Mã và Hy Lạp.

cosaint1
Đại đế Constantine I (travelingtemplar.com)

Thánh Paul the Apostle và các sứ đồ khác đi khắp nơi trong Đế chế La Mã, trong đó có vùng Tiểu Á, thiết lập hội thánh trong các cộng đồng dân cư, từ thành Jerusalem (Israel ngày nay) đến La Mã (Ý ngày nay), Alexandria (Ai Cập ngày nay), Athens, Thessalonika (Hy Lạp ngày nay) và Antioch, Byzantium (Thổ Nhĩ Kỳ ngày nay). Trong thời kỳ này, Kitô giáo cũng là mục tiêu của nhiều đợt bắt bớ và đàn áp, nhưng hội thánh vẫn tiếp tục phát triển. Năm 324, Hoàng đế La Mã- Giáo hoàng Constantine I chấm dứt các cuộc đàn áp khi chính ông cải đạo sang Kitô giáo. Ông cũng quyết định triệu tập Công đồng Nicaea nhằm xác lập các quan điểm thần học cho giáo hội năm 325.

Nicea.jpg
Công đồng Nicaea đầu tiên năm 325 (wikipedia.org)

Khi Ðế quốc La Mã dần tan rã từ lúc hoàng đế Theodosius I băng hà vào năm 395, ông lại chia đôi đế quốc cho 2 con trai của mình: Arcadius ở phía Đông và Honorius ở phía Tây. Năm 476, hoàng đế cuối cùng bên Tây phương bị người man tộc truất phế, đế quốc Tây La Mã hoàn toàn biến mất. Bên Ðông phương, đế quốc còn cầm cự được thêm một thời gian, thành Byzantium trở nên quan trọng được coi như là thủ đô của đế quốc mới và được đổi tên thành Constantinopolis, được coi là thành Rome thứ 2.

Ðây là vấn đề nghiêm trọng, vì trước đây công đồng Nicaea I đã ấn định 3 tòa thánh lần lượt là Rome, Alexandria và Antiochia. Cho nên vấn đề đưa Constantinopolis lên hàng thứ 2 hiển nhiên Alexandria bị kéo xuống và Antiochia cũng bị mất dần ảnh hưởng. Tất cả những tranh chấp này cũng sẽ ảnh hưởng ít nhiều trong các cuộc tranh luận về giáo thuyết ở suốt thế kỷ như Công Ephesus (431) và Công đồng Chalcedon (451). 2 Công đồng này nhóm họp để giải quyết vấn đề tín lý nhưng lại là mầm mống cho những ly khai đầu tiên trong Giáo hội, dần hình thành nên Chính thống giáo Cổ Đông phương, lằn ranh giới phân chia Ðông phương theo nghi thức Hy Lạp và Tây phương theo nghi thức Latin ngày càng rõ rệt hơn.

MA_East_west_schism.jpg
Sự phân nhánh Giáo hội Kitô giáo (pinsdaddy.com)

Thế kỷ 11, cuộc Đại Ly giáo chính thức diễn ra, chia cắt giáo hội thành 2 phần, phương Tây với Giáo hội Công giáo Roman, và phương Đông với Giáo hội Chính Thống Đông phương. Cuộc ly giáo được cho là dẫn tới sự chiếm đóng và cướp phá thành Constantinople trong cuộc thập tự chinh thứ 4 vào năm 1204. Sự kiện cướp phá Nhà thờ Hagia Sophia và nỗ lực thiết lập Đế quốc Latin nhằm thay thế Đế quốc Byzantium vẫn là một mối hiềm khích giữa 2 phía kéo dài cho đến ngày nay.

Eugène_Ferdinand_Victor_Delacroix_012.jpg
Constantinople thất thủ trong Cuộc thập tự chinh thứ 4 (Tranh của họa sĩ Eugene Delacroix, năm 1840)

2. Trở thành biểu tượng quốc gia

Byzantine_imperial_flag,_14th_century,_square.jpg
Lá cờ của triều đại Palaiologoi (wikipedia.org)

Vào thế kỷ 14, lá cờ của triều đại Palaiologoi, triều đại cuối cùng của Đế chế Byzantine, bao gồm hình một Thánh giá và 4 dấu khắc có 4 chữ Beta, viết tắt cho khẩu hiệu Βασιλεύς Βασιλέων Βασιλεύων Βασιλευόντων (tạm dịch: Vua của những vị vua cai trị những kẻ cai trị). Lá cờ này được xem là lá cờ của thành phố Salonika cũng như  của ‘đất nước Hy Lạp chính gốc và Đế chế của người Hy Lạp’.

560px-Spachides_Flag.jpg
Lá cờ của kỵ binh sipahi (wikipedia.org)

Dưới ách cai trị của Đế chế Ottoman, người Hy Lạp vẫn tiếp tục lưu giữ những biểu tượng của tổ tiên Byzantine. Những kỵ binh sipahi người Hy Lạp được sultan Ottoman cho phép sử dụng lá cờ Kitô giáo của riêng họ. Nó mang một hình thánh giá màu xanh trên nền trắng và hình ảnh thánh George đang giết con rồng, được sử dụng từ năm 1431-1639.

Orlov_greg.jpeg
Bá tước Aleksey Orlov (pinterest.com)

Trong cuộc nổi dậy Orlov năm 1769, hình ảnh chữ thập xanh trên nền trắng được một lần nữa sử dụng bởi các lãnh đạo chủ chốt.  Đây là tiền thân của chiến tranh giành độc lập Hy Lạp sau này (1821). Với sự giúp đỡ của Bá tước Aleksey Orlov, thống lĩnh Hải quân Đế quốc Nga trong cuộc chiến tranh Nga-Thổ Nhĩ Kỳ, nhân dân Hy Lạp phất cờ nổi dậy chống lại ách đô hộ của Đế quốc Ottoman. Nó trở thành lá cờ Cách mạng phổ biến nhất và được đề nghị trở thành lá cờ của quốc độc lập sau này.

Thiết kế đảo ngược với một chữ thập trắng trên nền xanh cũng xuất hiện trong các cuộc nổi dậy. Tuyên bố Khởi nghĩa bởi tổng Giám mục Paras, cha Germanos ngày 25/3/1821 tại tu viện Agia Lavra được chính thức chấp nhận là ngày kỷ niệm Cách mạng bùng nổ, và được chọn là ngày quốc khánh Hy Lạp. Tuy nhiện, sau này người ta mới biết rằng sự kiện này chỉ là chuyện thêu dệt.

Epanastasi.jpg
Cha Germanos ban phước cho lá cờ Cách mạng Hy Lạp (pinterest.com)

Đến nay người ta vẫn chưa thể biết lý do vì sao hình ảnh chữ thập trắng, nền xanh sau này lại được chọn làm thiết kế của quốc kỳ Hy Lạp chứ không phải thiết kế phổ biến hơn với chữ thập xanh, nền trắng.

600px-Flag_of_Greece
Quốc kỳ Hy Lạp ngày nay (wikipedia.org)

Nguồn:

https://vi.wikipedia.org/wiki/Justinianus_I

https://vi.wikipedia.org/wiki/L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_Hy_L%E1%BA%A1p

https://vi.wikipedia.org/wiki/Chính_thống_giáo_Đông_phương

https://vi.wikipedia.org/wiki/Hy_L%E1%BA%A1p

Advertisements

8 thoughts on “Hy Lạp: Thánh giá Chính thống giáo Đông phương

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s