Nhật Bản: Hoa cúc vàng

Bông hoa cúc vàng là loài hoa cao quý ở Nhật Bản, tượng trưng cho ánh Mặt trời đang tỏa chiếu, thể hiện niềm tự hào về nguồn gốc từ Thái dương thần nữ của Hoàng gia nói riêng và người dân Nhật Bản nói chung.

physical-location-map-of-japan.jpg
(maphill.com)

Nhật Bản là quốc gia hải đảo hình vòng cung, nằm xoải theo bên sườn phía đông châu Á. Nước Nhật có 4 đảo lớn theo thứ tự từ Bắc xuống Nam là: Hokkaido, Honshu, Shikoku và Kyushu cùng hàng ngàn đảo nhỏ chung quanh. Phần lớn đảo ở Nhật Bản có nhiều núi và núi lửa, tiêu biểu như ngọn núi Phú Sĩ 3.776m cao nhất ở Nhật Bản.

The-70th-Annual-Fuji-Mountain-Race-2017-1600.jpg
Ngọn núi Phú Sĩ (Fuji) (sohu.com)

Từ thế kỷ thứ 3 – giữa thế kỷ thứ 4, những nhà nước đầu tiên đã xuất hiện tại Nhật Bản, lúc này có tên gọi là Yamato. Thần đạo phát triển khắp cả nước. Thủ đô đầu tiên được thành lập tại Nara năm 710, và nó đã trở thành một trung tâm của nghệ thuật Phật giáo, tôn giáo và văn hóa. Tên nước từ Yamato đổi thành Nhật Bản.

Từ thế kỷ thứ 9, các dòng họ quý tộc hùng mạnh ở Heian thay nhau nắm sức mạnh chính trị của đất nước, lấn át quyền lực của Thiên hoàng. Cuối thời này, tầng lớp võ sĩ samurai bắt đầu hình thành và tranh giành quyền lực với các dòng tộc quý tộc. Đến cuối thế kỷ thứ 12, quyền lực thực sự đã nằm trong tay tầng lớp võ sĩ samurai ở Kamakura. Vào các năm 1271 và 1281, các samurai Nhật Bản với sự trợ giúp của bão và sóng thần đã đánh bại hải quân Nguyên – Mông định xâm lược nước mình.

Failed-Mongol-Invasions-of-Japan.jpg
Sóng thần và bão đã giúp Nhật Bản thoát khỏi vó ngựa Mông Cổ (epikfails.com)

Năm 1550, Nhật Bản rơi vào tình trạng mất ổn định, bị chia cắt thành vài trăm đơn vị kiểm soát tại địa phương, hoặc các khu vực thuộc quyền kiểm soát ‘daimyō’ (lãnh chúa), với lực lượng của riêng mình là các chiến binh samurai, gọi là Thời kỳ Chiến quốc. Trong số những daimyo này thì Oda Nobunaga chính là người có công rất lớn trong việc thống nhất Nhật Bản, chấm dứt thời kỳ chiến loạn kéo dài trên khắp cả nước.

Oda_Nobunaga_(Civ_5).jpg
Lãnh chúa Oda Nobunaga (civilization.wikia.com)
ce1fb834c664d12e86ea72a16d789a9c
Toyotomi Hideyoshi (digitallydownloaded.net)

Những nỗ lực vào việc thống nhất đất nước của Oda Nobunaga được tiếp nối và hoàn thành bởi 2 người thừa kế của ông, đầu tiên là Toyotomi Hideyoshi và sau đó là Tokugawa Ieyasu, người đã thống nhất đất nước và lập ra chế độ Mạc phủ ở Edo (Tokyo ngày nay) năm 1600. Thời kỳ Mạc phủ đánh dấu một thời kỳ thịnh vượng và hòa bình. Kinh tế, văn hóa và kỹ thuật có điều kiện phát triển mạnh mẽ, nhưng Nhật Bản cố ý chấm dứt các hoạt động Kitô giáo và cắt đứt gần như tất cả các tiếp xúc với thế giới bên ngoài trong khoảng 3 thế kỷ. Người phương Tây, khởi đầu là người Hà Lan, được phép giao thương với Nhật Bản thông qua một thương cảng nhỏ.

BAOTREONLINE_TINTUC_TDP_Kenpohapu-chikanobu2.jpg
Thiên hoàng Minh Trị (awesomestories.com)

Trong những năm 1860, thời kỳ Minh Trị bắt đầu bằng việc quân đội hoàng gia của Thiên hoàng Minh Trị đánh bại quân đội Mạc phủ Tokugawa và khai sinh Đế quốc Nhật Bản. Thiên hoàng Minh Trị kết thúc chế độ phong kiến, mở cửa triệt để với phương Tây, công nghiệp hóa diễn ra mạnh mẽ. Nhật Bản từ một hòn đảo cô lập, kém phát triển, đã nhanh chóng trở thành một cường quốc thế giới, đánh bại nhà Thanh, đế quốc Nga, xâm chiếm Đài LoanTriều Tiên. Thiên hoàng nắm toàn bộ quyền lập pháp, hành pháp và tư pháp. Thiên hoàng trở thành biểu tượng thiêng liêng của dân tộc.

Trong những năm cuối thế kỷ 19 đầu thế kỷ 20, những thắng lợi sau chiến tranh Thanh-Nhật, chiến tranh Nga-Nhật và Chiến tranh thế giới I đã cho phép Nhật Bản mở rộng đế chế của mình và củng cố quyền lực của chủ nghĩa quân phiệt. Cuộc chiến tranh Trung-Nhật năm 1937 đã nhanh chóng lan rộng thành một phần của Chiến tranh thế giới II từ năm 1941, mà cuối cùng kết thúc vào năm 1945 sau vụ ném bom nguyên tử do quân đội Mỹ thả xuống Hiroshima và Nagasaki. Từ thời điểm bản Hiến pháp mới được ban hành năm 1947, Nhật Bản duy trì chế độ quân chủ lập hiến kết hợp dân chủ đại nghị, trong đó cơ quan lập pháp dân cử là Quốc hội Nhật Bản.

a.jpg
2 quả bom nguyên tử do quân đội Mỹ thả xuống 2 thành phố Nhật Bản (haikudeck.com)

Nhật Bản thuộc vùng ôn đới nên có 4 mùa rõ rệt (mùa xuân đại diện bởi sắc hoa anh đào, mùa hè là màu xanh cây cối tốt tươi, mùa thu với lá phong đỏ và mùa đông mang sắc trắng của tuyết). Hoa cúc là loài hoa đại diện cho mùa thu ở Nhật Bản. Xét về tính văn hóa, từ xa xưa, người Nhật đã xem hoa cúc là biểu tượng quan trọng mang những ý nghĩa đặc biệt. Huy hiệu hoàng gia Nhật Bản, còn được gọi là Cúc Văn (kikumon), Cúc Hoa Văn (kikukamon) hoặc Cúc Ngự Văn (kikunogomon), là một huy hiệu được Thiên hoàng cùng những thành viên trong hoàng thất Nhật Bản sử dụng, và cũng là quốc huy của nước Nhật Bản hiện đại kể từ năm 1867. Huy hiệu là hình ảnh một bông hoa cúc màu vàng có viền màu đen, cấu trúc gồm một hình tròn nhỏ làm tâm được bao bọc bởi 16 cánh hoa thuộc lớp trước, và ẩn bên dưới là 16 cánh hoa lớp sau được xếp xen kẽ và được vẽ dưới dạng những đường vân tròn.

800px-Imperial_Seal_of_Japan
Huy hiệu Hoàng gia Nhật Bản (wikipedia.org)

1. Hoa cúc vàng

Yellow_Chrysanthemum
Hoa cúc vàng

Hoa cúc vàng có danh pháp là ‘Chrysanthemum’ bắt nguồn từ tiếng Hy Lạp chrysos nghĩa là ‘vàng’ và anthemon nghĩa là ‘hoa’, là những cây lâu năm hoặc cây bụi dạng thảo mộc. Lá cây xếp xen kẽ, chia thành nhiều lá chét thường có mép hình răng cưa. Cụm hoa phức gồm một dãy đầu hoa hoặc một đầu hoa đơn độc. Đế hoa được bao phủ bởi các lớp lá bắc.

Hoa cúc Nhật Bản hiện nay có xuất xứ từ Trung Quốc. Tại Trung Hoa đại lục, loài hoa này gắn liền với một truyền thuyết cảm động. Chuyện kể về một cô bé hiếu thảo đi khắp nơi tìm thuốc chữa bệnh cho mẹ. Cảm động trước tấm lòng của em, Đức Phật đã tặng cô bé một bông hoa thần dược giúp chữa khỏi bệnh cho người mẹ. Theo lời dặn của Đức Phật, mỗi năm hoa sẽ rụng đi một cánh, bông có bao nhiêu cánh thì người mẹ sẽ sống được bấy nhiêu năm. Tuy nhiên, hoa chỉ có 5 cánh. Thương mẹ, cô bé đã xé nhỏ từng cánh hoa cho đến khi không còn đếm được bông có bao nhiêu cánh. Bà mẹ nhờ đó mà sống đến trăm tuổi bên người con hiếu thảo. Bông hoa vô số cánh đó được người đời gọi là hoa cúc. Loài hoa biểu tượng của sự sống, ước mơ trường tồn này đã theo chân các sứ giả, học giả du nhập từ Trung Quốc vào Nhật Bản cách đây khoảng 1 000 năm.

yushima13
Atsu-mono (myaukun.wordpress.com)

Hoa cúc vàng được trồng đầu tiên ở Trung Quốc để làm thảo dược từ thế kỷ 15 TCN. Ban đầu cây có hoa nhỏ và màu vàng, sau nhiều thế kỷ gieo trồng, số lượng giống đã tăng lên đáng kể. Sách viết về hoa cúc thời nhà Tống ghi chép được 35 giống, đến thời nhà Nguyên đã tăng lên thành 136 giống. Sách ‘Bản thảo cương mục’ thời nhà Minh liệt kê hơn 900 giống cúc. Ngày nay đã có hơn 3 000 giống ở Trung Quốc. Giống hoa cúc biểu tượng cho Nhật Bản là Atsu-mono hay còn được biết đến với tên gọi Hậu vật cúc. Nó thuộc loại đại cúc, mỗi bông có khoảng 300 cánh hoa, các cánh hoa ở dạng hình cong hướng lên phía trên, chúng xếp tuần tự lên nhau tạo thành một đóa hoa to tròn, đầy đặn thể hiện cho sự phúc hậu.

Hoa cúc có nhiều công năng hữu ích cho cuộc sống của con người Nhật Bản. Trồng và lai tạo hoa cúc từ lâu đã mang lại danh tiếng cho kỹ thuật làm vườn bonsai của Nhật Bản. bonsai hoa cúc được tạo hình từ những cội cúc già.

155597_Chrysanthemum_Bonsai_Donham_Richard_Longwood_Volunteer_Photographer_
Bonsai cúc vàng (baomoi.com)

Ngoài mục đích trang trí làm đẹp, hoa cúc còn được người Nhật dùng làm nguyên liệu chế biến món ăn và là đề tài cho sự sáng tạo trong ẩm thực. Hoa cúc là hình ảnh không thể thiếu trong thế giới bánh ngọt wagashi 4 mùa nổi tiếng của người Nhật. Vào mùa thu hàng năm, các cửa hàng chủ yếu phục vụ các loại bánh ngọt hình hoa cúc dùng trong tiệc trà. Kiểu bánh wagashi có lịch sử 1.000 năm này thể hiện ước nguyện trường thọ ‘Bách niên’.

img_20120218_154125
Bánh ngọt wagashi (nuocnhat.org)

2. Biểu tượng của Mặt trời

Huy hiệu bông hoa cúc 16 cánh cũng chính là biểu tượng của Mặt trời đang tỏa chiếu. Nước Nhật là quốc gia nằm ở vùng cực Đông, là nơi đầu tiên đón nhận ánh mặt trời vào mỗi buổi sáng, nên còn được gọi là ‘Đất nước Mặt trời mọc’. Còn theo thần thoại Nhật Bản, tổ tiên của người Nhật là nữ thần Mặt trời Amaterasu (Thiên chiếu đại thần), Hoàng gia Nhật Bản và Thiên hoàng tự coi mình là hậu duệ trực tiếp của bà, chính vì thế mà biểu tượng Mặt trời cũng được long trọng đặt trên lá Quốc kỳ của Nhật Bản.

1280px-Flag_of_Japan
Quốc kỳ Nhật Bản (wikipedia.org)
Izanami_And_Izanagi
Thần Izanagi và vợ, thần Izanami (deviantart.com)

Nữ thần Amaterasu được xem là vị thần (Shinto) quan trọng nhất trong Thần đạo ở Nhật Bản. Bà được tôn thờ là người sáng tạo ra việc canh tác lúa gạo và lúa mì, trồng dâu, nuôi tằm, quay tơ, dệt vải. Trong Cổ Sự Ký( Kojiki ), bà được miêu tả là nữ thần mặt trời, sinh ra từ mắt trái của thần Tạo hóa Izanagi khi ông đang tẩy uế trong một dòng sông sau chuyến đi đến địa ngục Yomi. Em gái bà là thần Mặt trăng Tsukuyomi, và em trai bà là thần gió bão Susanoo, sinh ra từ mắt phải và lỗ mũi của Izanagi. Amaterasu được miêu tả là vị thần Mặt trời tỏa ra ánh sáng,hơi ấm và lòng nhân ái đối với những người thờ phụng bà.

amaterasu2.jpg
Nữ thần Amaterasu (smite.gamepedia.com)

Theo truyền thuyết, Amaterasu đã cử cháu trai của mình là Ninigi-no-Mikoto mang 3 bảo vật xuống bình định Nhật Bản là:

  • Thanh kiếm Kusanagi – no -tsurugi (Thảo thế kiếm, nghĩa là ‘kiếm cắt cỏ’) hay còn được gọi là Ameno-murakumo-no-tsurugi (Thiên tùng vân kiếm, nghĩa là ‘thanh kiếm triệu tập các tầng mây nơi cõi trời’), tượng trưng cho sức mạnh và sự dũng cảm, tương truyền do thần Bão tố Susanoo lấy được từ đuôi của mãng xà 8 đầu Yamata-no-orochi.
  • Gương thần Yata no kagami (Bát chỉ kính, nghĩa là ‘gương chiếu yêu’), tượng trưng cho trí tuệ, do thần Nghệ thuật Ame-no-Uzume bày mưu để dụ thần Amaterasu ra khỏi Thiên Nham Cung (hang trời), trả lại ánh sáng cho nhân gian.
  • Ngọc bội Yasakani no magatama (Bát xích quỳnh khúc ngọc, nghĩa là ‘Chuỗi ngọc của nữ thần Nghệ thuật’), tượng trưng cho sự phồn vinh và lòng nhân từ, là vòng ngọc nữ thần Ame-no-Uzume đã đeo khi nhảy múa dụ thần Materasu.
Tennō_Jimmu_detai_02
Thiên hoàng Jimmu (wikipedia.org)

Ninigi-no-Mikoto gặp và cưới công chúa hoa anh đào Konohana-sakuya-hime, là những tổ tiên đầu tiên của người Nhật. Hậu duệ của Ninigi-no-Mikoto trở thành Thiên hoàng đầu tiên của Nhật Bản – Thiên hoàng Jimmu. 3 đồ vật này trở thành 3 báu vật trong truyền thuyết của Hoàng gia Nhật Bản, biểu thị rằng Thiên hoàng chính là hậu duệ của nữ thần Amaterasu.

Ngôi đền quan trọng nhất của Amaterasu là đền Ise (Y Thế thần cung), được cho là ngôi nhà của bà, nằm ở Ise phía Đông đảo Honshū. Ngôi đền bị dỡ đi và xây lại mỗi 20 năm. Trong ngôi đền này, Amaterasu được tượng trưng bằng một tấm gương, là 1 trong 3 thần khí của Nhật Bản. Amaterasu được tế lễ vào ngày 17 tháng 7 với đám rước trên khắp cả nước Nhật.

cid_1265033723_Ise_Shrine_23
Đền Ise (japantimes.co.jp)

3. Hoa cúc trong văn hóa Nhật Bản

Đối với người Nhật, hoa văn hình hoa cúc đã trở nên rất phổ biến và rất được ưa chuộng. Chúng là hình ảnh không thể thiếu để tô điểm cho những chiếc kimono truyền thống.

xa6391p0
Họa tiết hoa cúc trên kimono (makaroka.com)

Những ngôi đền Thần đạo thường dùng Cúc Văn hoặc bổ sung những yếu tố họa tiết khác để tạo thành biểu tượng riêng của mình, nổi tiếng nhất là Đền Yasukuni ở Tokyo.

0815_abe_shrine_970-630x420
Cúc văn tại đền Yasukuni (bloomberg.com)

Mùa thu hàng năm, thành phố Nihonmatsu, tỉnh Fukushima lại tổ chức Triển lãm búp bê hoa cúc tại phế tích Lâu đài Nihonmatsu. Sự kiện văn hóa độc đáo này có lịch sử tồn tại liên tục trong hơn 50 năm qua. Lễ hội tái hiện hình ảnh các nghệ sĩ nổi tiếng của Nhật Bản thông qua những con búp bê hình nhân mặc kimono kết từ hoa cúc. Để có những tác phẩm hoàn mỹ trưng bày trong lễ hội là cả một quá trình lao động miệt mài và sự sáng tạo tích lũy kinh nghiệm của các nghệ nhân làm vườn Nhật Bản. Sự cống hiến của họ đã được cả thế giới công nhận bởi lẽ khi nói đến nước Nhật, người ta thường nghĩ ngay đến hoa cúc – loài hoa được xem là quốc hoa của đất nước Nhật Bản.

20121024-02
Triển lãm búp bê hoa cúc Nihonmatsu (re-tohoku.jp)

Còn từ tháng 10 đến tháng 11 hàng năm, Hội chợ Triển lãm Hoa cúc Kik-ka-ten được tổ chức ở nhiều nơi trên khắp nước Nhật. Hội chợ triển lãm là cơ hội để những người trồng hoa cúc tranh tài với nhau thông qua sự đánh giá, bình chọn của ban giám khảo. Những cuộc triển lãm hoa cúc được tổ chức thường xuyên để mọi người cùng bình phẩm, chọn ra các giống hoa đẹp nhất. Đó cũng là động lực thúc đẩy nghề trồng hoa cúc phát triển.

kikkaten1
Hội chợ Triển lãm Hoa cúc Kik-ka-ten (kamisu-kanko.jp)

4. Trở thành biểu tượng quốc gia

Vào thời Heian, thế kỉ thứ 8, hoa cúc được xem là loài hoa cao quý, tượng trưng cho phẩm chất tốt đẹpsự trường thọ. Chúng chỉ xuất hiện trong cung đình và các gia đình quý tộc. Giới quý tộc thời kỳ này có thói quen trồng hoa cúc trong vườn nhà nhằm cầu mong sự thịnh vượng, bách niên và lòng hiếu thảo của con cái.

Emperor_Go-Toba
Thiên hoàng Go-Toba (wikipedia.org)

Vào thế kỉ thứ 9, hoàng gia Nhật Bản khởi xướng lễ hội trưng bày hoa cúc Kiku no Sekku. Lễ hội diễn ra vào ngày 9 tháng 9 hàng năm và được duy trì cho đến tận ngày nay. Thiên hoàng Go-Toba trị vì Nhật Bản dưới thời Kamakura, thế kỉ 12 đã sử dụng hoa cúc làm hoa văn trang trí các vật dụng ưa thích của ông. Bằng chứng là các nhà nghiên cứu đã tìm thấy hình hoa cúc khắc trên thanh kiếm Takana của Thiên hoàng Go-Toba mà họ đã khai quật được. Hình ảnh hoa cúc 16 cánh cũng được sử dụng làm con dấu của Thiên hoàng và Hoàng thất kể từ thời kỳ này.

Sau đó, vào thời Chiến quốc Sengoku, giữa thế kỉ 15, rất nhiều phù hiệu hoa cúc với hình dáng khác nhau được lãnh chúa các địa phương và dòng dõi quý tộc dùng làm vật biểu trưng riêng. Đến thời Edo, thế kỉ 17, hoa cúc được trồng phổ biến trong dân chúng và trở thành loài hoa rất được người Nhật ưa chuộng.

Vào thời Minh Trị, thế kỷ thứ 19, chỉ riêng Thiên hoàng mới có quyền sử dụng huy hiệu Cúc Văn. Vì vậy, mỗi thành viên trong hoàng thất dùng các phiên bản Cúc Văn phải có các sửa đổi khác nhau. Ngày nay, các thành viên hoàng thất dùng phiên bản có 14 cánh hoa, trong khi phiên bản 16 cánh hoa được cài trên áo của những thành viên trong nội các. Cúc Văn cũng xuất hiện trên những vật phẩm khác đại diện cho quyền lực của Thiên hoàng, hoặc dùng trong những sự kiện lễ hội trang nghiêm nhất:

  • Kikuka-Monshō là từ chung để chỉ biểu tượng nhận diện gia đình có hình hoa cúc ở Nhật Bản, con dấu Hoàng gia Nhật Bản là một ví dụ nổi bật.
JapanpassportNew10y.jpg
Con dấu Hoàng gia trên passport của Nhật Bản (wikipedia.org)
  • Ngai hoa cúc là tên chỉ ngai vàng của Thiên hoàng Nhật Bản.
Taisho_enthronement
Ngai Hoa cúc (wikipedia.org)
  • Huân chương Hoa cúc Tối cao là danh hiệu do Thiên hoàng trao tặng.
800px-Order_of_the_Chrysanthemum_Japan
Huân chương Hoa cúc Tối cao (wikipedia.org)
  • Các vũ khí phải có dấu Hoa cúc hoàng gia vì chúng được xem là tài sản riêng của Thiên Hoàng.

    35ixa4h
    Vũ khí của Thiên hoàng (forum.guns.ru)

Nguồn:

https://vi.wikipedia.org/wiki/Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n

http://hinodenetwork.com.vn/tin-tuc/hoa-cuc-bieu-tuong-cua-quoc-gia-nhat-ban.hinode

https://vi.wikipedia.org/wiki/Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n

https://vi.wikipedia.org/wiki/Chrysanthemum#Nh.E1.BA.ADt_B.E1.BA.A3n

https://vi.wikipedia.org/wiki/Ho%C3%A0ng_gia_huy_Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3

https://vi.wikipedia.org/wiki/Amaterasu

Advertisements

9 thoughts on “Nhật Bản: Hoa cúc vàng

  1. 彼は日本人はあなたが彼らにあなたに代わっに連絡してきたものの文化的な定義を返すために必要であったため、彼らの家庭内接触は、このパーティーでそれを参照してください。 Gmailの:kenbilduong@gmail.com…:電話番号:0947998060

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

w

Connecting to %s