Phần Lan: Chiến binh sư tử

Thanh gươm tượng trưng cho phương Tây và thanh đao tượng trưng cho phương Đông. Phần Lan nằm giữa 2 thế lực Thụy Điển ở phía Tây và Nga ở phía Đông và luôn là mục tiêu tranh chấp của 2 cường quốc này.

physical-location-map-of-finland.jpg
(maphill.com)
prt.steric.jpg
Vua Thụy Điển Erik IX (portraitsofsaints.com)

Phần Lan thuộc khu vực Bắc Âu, là một trong những quốc gia dân cư thưa thớt nhất châu Âu. Ngôn ngữ phổ biến tại nước này là tiếng Phần Lan, ngoài ra tiếng Thụy Điển cũng được coi là một ngôn ngữ chính thức.

Khoảng thế kỉ 1, người Phần Lan ở Estonia đến định cư ở các vùng phía Nam và đến khoảng năm 800 thì mở rộng đến vùng Karelia, nơi đã xuất hiện những cư dân khác gốc Phần Lan – Ugri, từ phía Đông đến lập nghiệp. Họ buôn bán lông thú rất phát đạt đến khi bị người Viking cạnh tranh khắp phía Nam. Khoảng năm 1150, Vua Thụy Điển là Erik IX, tiến hành cuộc Thập tự chinh chống lại những người Phần Lan vô thần. Cuộc chinh phục Phần Lan của Thụy Điển bắt đầu từ thế kỷ 12 – năm 1634.

Nga xâm lược phần lớn lãnh thổ của Phần Lan vào năm 1809. Trong suốt thế kỷ 19, Phần Lan là một đại công quốc do Sa hoàng cai quản. Tình hình trở nên căng thẳng khi Đế quốc Nga muốn củng cố quyền lực chính trị và tăng cường ảnh hưởng văn hóa.

c9cc41c2140c8f6193856f17de5f1a09.jpg
Chiến tranh Nga-Thụy Điển 1808-1809 (topwar.ru)

Sau cuộc Cách mạng tháng 10 Nga năm 1917, Phần Lan tuyên bố độc lập nhưng sớm phải chìm trong cuộc nội chiến giữa các giai cấp. Tầng lớp lao động theo Chủ nghĩa xã hội (gọi là ‘Cận vệ Đỏ’), trong khi các tầng lớp quý tộc, địa chủ và trung lưu theo chủ nghĩa tư bản (gọi là ‘Bạch vệ’). Nam tước Mannerheim là Nhiếp chính vương Phần Lan, lãnh đạo quân sự của lực lượng Bạch vệ, được sự hỗ trợ của Đế quốc Đức đã chiến thắng cuộc nội chiến và nền độc lập của Phần Lan được bảo tồn. Năm 1919, Lenin và nhà nước Công nông của Nga đã buộc phải trao quyền độc lập cho Phần Lan.

20 năm sau, Phần Lan một lần nữa lâm chiến với Liên Xô trong Thế chiến II, Mannerheim được phong làm Tổng tư lệnh Quân đội Phần Lan. Sau 2 lần đẩy Liên Xô vào bế tắc, đại chiến lược của Mannerheim đã thắng lợi: Phần Lan vẫn không bị nội thuộc Liên Xô vào năm 1945. Thành công đó đã khiến cho Mannerheim được đánh giá cao như một nhà quân sự thiên tài, và ông trở thành Tổng thống thứ 6 của Phần Lan. Thể chế Cộng hòa độc lập Phần Lan được thành lập và tồn tại cho tới ngày nay cũng được xem là di sản của Mannerheim. Mannerheim được xem là một anh hùng dân tộc của Phần Lan, cũng như là người Phần Lan vĩ đại nhất mọi thời đại.

Mannerheim_Diplo.jpg
Người Phần Lan vĩ đại nhất mọi thời đại Mannerheim (civilization-v-customisation.wikia.com)

Do vị trí địa lý nằm giữa Thụy ĐiểnNga, lịch sử Phần Lan gắn liền với các cuộc chiến tranh giành lãnh thổ liên miên kéo dài hàng thế kỷ giữa 2 vương quốc này, chính vì thế mà biểu tượng quốc gia của Phần Lan: con sư tử với một bàn tay bọc thép đang vung kiếm, chân dẫm lên một thanh đao, cũng phản ánh một phần lịch sử tàn khốc đó.

Coat_of_arms_of_Finland
Quốc huy Phần Lan (wikipedia.org)

1. Biểu tượng sư tử tại Bắc Âu

550px-COA_family_sv_Magnus_Ladulås.jpg
Huy hiệu nhà Folkunga (wikipedia.org)

Sư tử là một biểu tượng khá phổ biến ở châu Âu và rất nhiều vua chúa thời phong kiến tại lục địa này sử dụng nó như một hình ảnh tượng trưng cho quyền lực của mình. Bắt đầu từ thế kỷ thứ 12, biểu tượng sư tử bắt đầu được sử dụng rộng rãi tại Bắc Âu. Đan Mạch là quốc gia sử dụng biểu tượng sư tử đầu tiên, vào năm 1194 dưới thời vua Canute IV và ở Thụy Điển là thời vua Erik Knutsson.

Bengt Birgersson, Công tước đầu tiên của Phần Lan đã sử dụng huy hiệu sư tử của dòng họ Folkunga, một họ lớn tại xứ Đông Gothland, Thụy Điển. Huy hiệu này đã khá giống với quốc huy ngày nay của Phần Lan, duy chỉ có điều là con sư tử chưa mang một món vũ khí nào.

John_III_of_Sweden
Vua John III (fracademic.com)

Khi vua Thụy Điển là John III tiếp nhận danh hiệu ‘Đại Công tước của Phần Lan và xứ Karelia’ vào năm 1577, ông đã kết hợp huy hiệu sư tử của nhà Folkunga và huy hiệu của xứ Karelia để cho ra đời biểu tượng sư tử đang cầm kiếm và dẫm trên một thanh đao. Tước hiệu ‘Đại công tước Phần Lan’ chẳng mang lại bất kỳ quyền tự chủ nào dành cho người Phần Lan bởi vì Phần Lan vẫn đang là một phần của Vương quốc Thụy Điển. Danh hiệu này chỉ là một sự thể hiện quyết tâm muốn giữ lại Phần Lan từ phía hoàng gia Thụy Điển khi phải đối đầu với áp lực ngày càng tăng từ phía Sa hoàng nước Nga.

2. Biểu tượng của xứ Karelia

500px-Pohjois-Karjala.vaakuna.jpg
Huy hiệu xứ Karelia (wikipedia.org)

Xứ Karelia là một trong những địa điểm bị tranh chấp dữ dội nhất giữa Thụy Điển và Nga trong những cuộc chiến tranh liên miên kéo dài cả thế kỷ , khiến xứ sở này ngày nay bị chia cắt làm đôi: phần phía Tây là một tỉnh thuộc miền Nam Phần Lan còn phần phía Đông là một nước Cộng hòa thuộc Liên bang Nga ngày nay.

800px-Coat_of_Arms_of_Karelia
Lăng mộ vua Gustav Vasa (wikipedia.org)

Huy hiệu của xứ Karelia lần đầu tiên được xuất hiện là vào năm 1562, trong khu lăng mộ của vua Gustav Vasa và các con trai (trong đó có vua John III) tại Nhà thờ Uppsala. Trên huy hiệu là hình ảnh cánh tay của 2 chiến binh khác nhau đang tranh nhau một vương miện trên cao. Cánh tay bên trái được bọc giáp sắt cầm một thanh kiếm kiểu hiệp sĩ Tây Âu biểu trưng cho lực lượng Thụy Điển và phương Tây còn cánh tay bên phải cầm một thanh đao lưỡi cong và bọc giáp lưới kiểu chiến binh Đông Âu tượng trưng cho Nga và phương Đông.

Hình ảnh này thể hiện quá rõ nét vị trí của xứ Karelia bé nhỏ trong sự tranh chấp giữa 2 vương quốc hùng mạnh là Thụy Điền và Nga. Vì vua Gustav Vasa và con trai ông, vua John III, đều có dính líu đến những cuộc chiến tranh tranh chấp Phần Lan với Sa hoàng, nên không có gì ngạc nhiên khi biểu tượng này được trạm chỗ tại nơi an nghỉ cuối cùng của các vị vua này.

Uppsala_domkyrka_tomb_Gustav_Vasa01.jpg
Lăng mộ vua Gustav Vasa và các con trai (wikipedia.org)

3. Ý nghĩa

Quốc huy của Phần Lan ngày nay với thanh kiếm và lưỡi đao cong cũng chính là thể hiện lịch sử tranh chấp vùng đất này giữa Thụy Điển ở phương Tây và Nga ở phương Đông. Nhưng vị trí của 2 món vũ khí này cũng nói lên nhiều điều: con sư tử giơ cao thanh kiếm trong khi lại ‘dẫm’ lên lưỡi đao ý muốn thể hiện sự thắng thế của phương Tây tại quốc gia này trước Đế quốc Nga.

Coat_of_Arms_of_Grand_Duchy_of_Finland-holding_sabre
Quốc huy Phần Lan từ 1809 – 1917 (wikipedia.org)
old
(wikipedia.org)

Bằng chứng là trong thời gian Nga giành được Phần Lan từ năm 1809–1917 sau chiến tranh Nga-Thụy Điển, ngoài con đại bàng 2 đầu (biểu tượng nổi tiếng của nước Nga) bên ngoài, thì chi tiết bên trong bị sửa đổi như sau: lưỡi đao cong được con sư tử cầm bằng tay trái, trong khi thanh kiếm thì bị rút ngắn lại còn nhỏ xíu như một con dao găm. Để rồi khi Phần Lan giành được độc lập năm 1917 thì lưỡi đao lại bị dẫm đạp như cũ và thanh kiếm được phục hồi lại nguyên vẹn.

Coat_of_Arms_of_Kingdom_of_Finland_(1918-1919)
Quốc huy Phần Lan năm 1918 (wikipedia.org)

Ý nghĩa của 9 bông hoa hồng trên nền đỏ vẫn còn là một bí ẩn, nhưng đa phần các nhà nghiên cứu đều cho rằng chúng chỉ được dùng cho mục đích trang trí. Đôi khi chúng được cho là tượng trưng cho 9 tỉnh trong quá khứ của Phần Lan, nhưng thuyết này không được các học giả nổi tiếng ủng hộ. Trong thực tế, số thành phố của ‘Đại Công tước Phần Lan và xứ Karelia’ vào năm 1580 cũng là 9 nhưng không có nghiên cứu lịch sử nào chứng minh mối liên hệ giữa những bông hồng trên và số thành phố của Phần Lan vào năm 1580.

Nguồn:

https://vi.wikipedia.org/wiki/Ph%E1%BA%A7n_Lan

https://en.wikipedia.org/wiki/Coat_of_arms_of_Finland

https://en.wikipedia.org/wiki/Scimitar

https://en.wikipedia.org/wiki/Coat_of_arms_of_the_Province_of_Karelia

https://en.wikipedia.org/wiki/Karelia

https://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_C%C3%B4ng_qu%E1%BB%91c_Ph%E1%BA%A7n_Lan

Advertisements

2 thoughts on “Phần Lan: Chiến binh sư tử

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s