Ấn Độ: Bánh xe chân lý chakra

Biểu tượng chiếc bánh xe trên quốc kỳ Ấn Độ có liên quan đến 3 nhân vật lỗi lạc trong suốt chiều dài lịch sử của đất nước này với 3 ý nghĩa khác nhau: Đức Phật Thích Ca Mâu Ni và chân lý Phật pháp, Đức Vua Ashoka và tài cai trị đất nước, Đức Quốc phụ Gandhi và tư tưởng bất bạo lực.

physical-location-map-of-india.jpg

Ấn Độ là quốc gia có diện tích lớn nhất thuộc khu vực Nam Á, là nơi xuất hiện nền văn minh lưu vực sông Ấn trong thời cổ đại, từ năm 3300 – 1300 TCN. Dân tộc Ấn Độ là những người anh em họ với dân tộc Ba Tư (Persian), cả hai cùng ở phía Đông biển Caspi tiến xuống phương Nam, trong khi người Ba Tư ngừng tại trung nguyên Iran thì người Ấn Độ tiếp tục vượt sông Ấn và vào bán đảo Ấn Độ.

Nền văn minh thời đại đồ đá này được nối tiếp bởi thời đại đồ sắt thuộc thời kỳ Vệ Đà, thời kỳ đã chứng kiến sự nở rộ của những vương quốc lớn được biết đến với cái tên Mahajanapada. Giữa hai giai đoạn này, vào thế kỷ thứ 6 TCN, Mahavira (người sáng lập Kỳ Na giáo) và Thích-ca Mâu-ni (người sáng lập Phật giáo) ra đời.

Phần lớn tiểu lục địa được đế quốc Maurya (Vương triều Khổng Tước) chinh phạt trong suốt thế kỷ thứ 4 và thứ 3 TCN. Sau đó nó lại tan vỡ và rất nhiều phần bị thống trị bởi vô số những vương quốc thời Trung Cổ trong hơn 10 thế kỷ tiếp theo. Những phần phía Bắc được tái hợp một lần nữa vào thế kỷ thứ 4 và duy trì được sự thống nhất này trong 2 thế kỷ tiếp theo, dưới thời của đế quốc Gupta. Đây được coi là thời kỳ hoàng kim của Ấn Độ. Trong suốt giai đoạn cùng thời, và vài thế kỷ sau đó, Ấn Độ bị thống trị bởi nhà Chalukya, nhà Chola, nhà Pallava và nhà Pandya, và trải qua giai đoạn vàng son của mỗi thời kỳ. Cũng trong thời điểm này, Ấn Độ giáo và Phật giáo lan tỏa tới rất nhiều vùng tại Đông Nam Á.

18815238_1312637692182104_3388889263179170460_o.jpg
Maharaja Sri Gupta I, người sáng lập vương triều Gupta
Babur_of_India.jpg
Babur, vua sáng lập Hồi quốc Mogul

Hồi giáo du nhập vào đầu thế kỷ thứ 8 cùng với sự xâm lược của vương triều Hồi giáo Ả Rập Umayyad. Những sự xâm lấn của đạo Hồi từ Trung Á giữa thế kỷ thứ 10 và 15 dẫn đến việc phần lớn Bắc Ấn Độ chịu sự thống trị của Vương quốc Hồi giáo Delhi giai đoạn đầu và sau đó một hậu duệ của Timur và Thành Cát Tư Hãn, đã lập nên Đế quốc Mogul, tồn tại đến hơn 200 năm. Sự thống trị của đế quốc Mogul, đế chế đã mở ra giai đoạn của thời kỳ thăng hoa và phát triển mạnh mẽ của nghệ thuật và kiến trúc, đã bao phủ phần lớn phía Bắc tiểu lục địa.

Mở đầu giai đoạn giữa thế kỷ 18 và hơn một thế kỷ sau đó, Ấn Độ dần dần bị công ty Đông Ấn Anh Quốc thôn tính. Nỗi bất mãn với sự cai trị của công ty này đã dấn đến cuộc nổi loạn Ấn Độ 1857, sau đó thì Ấn Độ được điều hành trực tiếp bởi Hoàng Gia Anh Quốc cũng như chứng kiến thời kỳ phát triển mạnh mẽ về cơ sở vật chất cũng như sự suy thoái về kinh tế.

Trong suốt nửa đầu thế kỷ 20, cuộc đấu tranh độc lập toàn quốc được khởi xướng bởi đảng Quốc Đại Ấn Độ, sau đó được kết hợp bởi đảng Liên đoàn Hồi giáo. sau khi bị chia cắt thành 2 quốc gia Ấn Độ và Pakistan, Ấn Độ giành được độc lập từ vương quốc Anh năm 1947 sau một cuộc đấu tranh dưới hình thức bất bạo động do lãnh đạo Mahatma Gandhi lãnh đạo. Cánh phía Đông của Pakistan sau đó trở thành quốc gia Bangladesh năm 1971.

Mahatma_Gandhi_(Civ5).jpg
Lãnh đạo Mahatma Gandhi

Ấn Độ Đây là vùng đất bắt nguồn của 4 tôn giáo lớn trên thế giới: Ấn Độ giáo, Phật giáo, Kỳ Na giáo và Sikh giáo, trong đó một biểu tượng của Phật giáo đã được chọn làm biểu tượng quốc gia của đất nước này: Bánh xe Pháp luân, ngày nay được thể hiện rõ tại trung tâm của quốc kỳ Ấn Độ.

1350px-Flag_of_India.jpg
Quốc kỳ Ấn Độ

 1. Bánh xe chân lý (Pháp luân)

banh-xe-phap-luan.jpg
Pháp luân

Pháp luân (Dharma chakra) nghĩa là bánh xe chân lý, là biểu tượng cho những giáo lý cơ bản và cốt lõi nhất của đạo Phật, là một trong những hình ảnh tiêu biểu, thiêng liêng, và có ý nghĩa nhất của tôn giáo này.

Pháp luân là một hình bánh xe có 8 căm tượng trưng cho Bát chánh đạo, tức là 8 con đường đưa chúng sinh đến chỗ giải thoát khỏi vòng luân hồi của bể khổ, gồm có: Chánh kiến (thấy đúng), Chánh tư duy (suy nghĩ đúng), Chánh ngữ (nói đúng), Chánh nghiệp (làm việc đúng), Chánh mạng (sống đúng), Chánh tinh tấn (siêng năng đúng), Chánh niệm (nhớ đúng), Chánh định (tập trung đúng).

banh xe luan hoi.jpg
Bánh xe luân hồi

Ngoài ra, ta còn thấy hình ảnh một bánh xe có 12 căm, đó gọi là bánh xe luân hồi, do giáo lý Thập nhị nhân duyên từ ‘Vô minh đến Lão tử’ là một chuỗi xích, một vòng lẩn quẩn mà chúng sinh bị trói buộc mãi trong ‘Tam giới lục đạo’. Muốn thoát khỏi hay cắt đứt chuỗi xích trói buộc nầy, thì mỗi người cần phải loại cái trừ vô minh, tức sự u mê, không hiểu lẽ tử sinh vì nó là thủ phạm chính gây ra đau khổ. Do đó, người ta dùng hình ảnh bánh xe có 12 căm để nói lên cái ý nghĩa luân hồi mà con người cứ mãi trầm luân thọ khổ.

Pháp luân có 3 ý nghĩa chính:

  1. Bánh xe Pháp chuyển động không ngừng, giáo lý của Đức Phật phát triển không ngừng, đưa chúng sanh từ tối đến sáng, từ khổ đến vui, từ thấp lên cao, từ vô minh đến Giác Ngộ, từ địa ngục tới cõi Niết-Bàn.
  2. Bánh xe Pháp lan tới đâu thì cỏ gai, sỏi đá bị nghiền nát tới đó, mê lầm phiền não cũng bị dẹp tan.
  3. Bánh xe Pháp chỉ tiến thẳng lên phía trước, không bao giờ thoái lui.
0.jpg
Đức Phật thuyết pháp lần đầu tiên tại vườn Lộc Uyển

Đức Phật là vị chuyển Pháp luân, tức là vị làm quay bánh xe Pháp, giảng dạy Chân lý, khiến cho chúng sinh được khai mở, được thấy rõ, giác ngộ và thể nhập chân lý. Truyền thuyết cho rằng, pháp luân được chuyển 3 lần:

  1. Đức Phật giảng pháp lần đầu sau khi đạt chánh quả tại thánh địa Lộc Uyển (Sarnath) cho 5 anh em ông Kiều Trần Như, nói về Tứ Diệu Đế, Thập nhị nhân duyên, 37 phẩm trợ đạo…sau này người ta gọi là giáo pháp Tiểu thừa
  2. Đức Phật giảng về Đại Bát Nhã Ba-la-mật-đa trên đỉnh núi Linh Thứu, tức lúc hình thành giáo pháp Đại thừa
  3. Đức Phật giảng về các thực hành bí mật nhằm tiêu trừ các tội chướng và những bộ mật điển (Tantra) là những bộ hầu như vắng bóng trong hán tạng nên gọi là Mật tông, tức lúc hình thành giáo pháp Kim cương thừa (vajrayāna).
dhamek-stupa-sarnath.jpg
Vườn Lộc Uyển (Sarnath), 1 trong những thánh địa của Phật giáo
1301116203_Babasaheb_Ambedkar1.jpg
Rhimrao Ramji Ambedkar

Năm 1956, Rhimrao Ramji Ambedkar, người đứng đầu trong việc soạn thảo Hiến pháp Ấn Độ, người có công lớn nhất trong việc phục hưng Phật giáo tại đất nước này, đã đề nghị lấy biểu tượng bánh xe Pháp luân của vua Asoka (A Dục Vương, thế kỷ III TCN, vị đại hộ trì Phật pháp) làm biểu tượng của Phật giáo.

2. Vua Asoka (A Dục vương)

Tại Ấn Độ, ‘charka’ là từ dùng để chỉ bánh xe, tượng trưng cho uy quyền của một vị vua hùng mạnh, người làm quay bánh xe định mệnh của toàn dân, nắm đời sống của họ trong tay, đưa muôn dân sống trong sự thịnh vượng về mọi mặt.

ashoka.jpg
Vua Asoka

Vua Asoka (304-232 TCN), là vị vua thứ 3 của Vương triều Khổng Tước (Maurya), vốn hung tàn bạo ngược thống trị một vùng lãnh thổ rộng lớn nhờ vào các cuộc chinh phạt mở mang bờ cõi thành công liên tiếp. Sau khi lên ngôi được 8 năm, vua Asoka mở cuộc chiến ở Kalinga (bang Orissa, Ấn Độ ngày nay). Vua Asoka chiến thắng, nhưng con số 100 000 người bị giết và 150 000 người bị bắt làm tù binh đã đánh thức vị vua này về sự tàn bạo và tội ác của chiến tranh. Mốc lịch sử này đánh dấu sự quay về với Đạo Phật của vua Asoka.

3045391_orig.jpg
Bia đá ghi pháp dụ của Asoka

Từ khi quy y Tam Bảo, nhà vua trở thành một người nhân từ, hiền lành và đem sự ôn hòa, hòa bình để cai trị đất nước đúng theo tinh thần Phật pháp. Nhà vua coi việc chinh phục lòng dân bằng đạo đức là chiến thắng cao nhất. Nhờ vậy, từ một bạo chúa với chính sách đàn áp xâm lăng, Asoka đã thay đổi thành một vị minh quân theo đuổi đường lối hòa bình đức trị. Nhà vua cho lập các bia đá và ghi vào đó những chủ trương của mình, cùng những lời hay ý đẹp nhắc nhở về lối sống đạo đức, làm thiện, tránh ác cho dân chúng rồi cho đặt ở các nơi công cộng dễ thấy.

Ngoài việc lập các pháp dụ ở nhiều nơi trên khắp lãnh thổ, một điều đặc biệt nữa là, sau khi quy y Phật giáo, vua Asoka đã đến chiêm bái 4 thánh địa gắn liền với các 4 sự kiện chính trong cuộc đời Đức Phật, gồm có:

  1. Lâm Tì Ni (Lumbini) nơi Phật đản sinh.
  2. Bồ đề Đạo tràng (Bodh Gaya), nơi Phật giác ngộ.
  3. Vườn Lộc Uyển (Sarnath) nơi Phật giảng pháp lần đầu.
  4. Câu Thi Na (Kushinagar) nơi Phật nhập Niết bàn.

Đến đâu, nhà vua ra lệnh khắc bia đá để làm tưởng niệm đến đó. Các trụ đá, bia ký và pháp dụ của Asoka còn lưu giữ tại các viện bảo tàng ngày nay là những dấu ấn ghi lại sự tôn kính, ngưỡng mộ Đức Phật và Đạo Phật của ngài. Trị vì một lãnh thổ rộng hơn diện tích Ấn Độ bây giờ, đảm bảo đời sống thái bình thịnh vượng cho người dân, cai trị đất nước bằng đạo đức có thể nói là thành công vĩ đại nhất của vị vua Phật tử anh minh này. Hình ảnh vua Asoka trở thành biểu tượng lý tưởng cho những nhà lãnh đạo chân chính.

3. Trụ đá sư tử Sarnath

7796696752_f265c8f355_b.jpg
Trụ đá Asoka

Trụ đá có 4 đầu sư tử được vua Asoka cho khắc dựng tại thánh địa Sarnath, khi nhà vua đến chiêm bái thánh tích này, được xác định là khoảng năm 250 TCN. Nơi đây, Đức Phật đã thuyết bài pháp đầu tiên, bắt đầu vận chuyển pháp luân và chính nơi đây, tăng đoàn đầu tiên được thành lập.

Trên trụ đá có khắc chỉ dụ của vua Asoka rằng ‘không ai được gây chia rẽ trong tăng đoàn’. Nét đặc biệt của trụ đá Asoka ở Sarnath là đầu trụ được khắc 4 sư tử (các trụ đá ở nơi khác chỉ có một sư tử hoặc một con vật khác), dựa lưng vào nhau, đặt trên một trụ ngắn tròn. Trên bề mặt của trụ ngắn này có bốn bánh xe pháp luân gồm 24 căm xen kẽ với 4 con vật xung quanh: 1 con voi, 1 con bò đực, 1 con ngựa và 1 con sư tử. Tiếp nối với đoạn hình trụ là đế bán cầu hình hoa sen dốc ngược.

20070907505406406
4 con vật trên trụ đá Asoka

4 đầu sư tử quay về bốn hướng tượng trưng cho chánh pháp của Đức Phật từ vườn Lộc Uyển đã được truyền bá khắp 4 phương. Còn 4 con vật trên trụ đá bốn đầu sư tử ở Sarnath được các nhà nghiên cứu giải thích là tượng trưng cho bốn giai đoạn trong cuộc đời của Đức Phật:

Voi tượng trưng cho ý niệm về giấc mơ của hoàng hậu Maya, mẹ của thái tử Tất Đạt Ta (sau này là Đức Phật), Bà nằm mộng thấy coi voi trắng chui vào bên hông phải, rồi Bà thọ thai thái tử.

ad1321.jpg

Con bò đực là tượng trưng cho sự sung mãn hạnh phúc trần gian khi Đức Phật còn là một thái tử sống trong hoàng cung.

z_p24-Life.jpg

Con ngựa tượng trưng cho sự ra đi tìm đường giải thoát khỏi khổ đau cho nhân loại. Đêm vượt thành xuất gia, thái tử ra đi trên một con ngựa.

Buddha9Con sư tử tượng trưng cho cuộc đời hành đạo viên mãn của Đức Phật. Pháp Ngài truyền giảng như tiếng rống của sư tử đánh thức bao con người lìa bến mê sang bờ giác.

ducphatctphktp.jpg

4. Trở thành biểu tượng quốc gia

Emblem_of_India.jpg
Quốc huy Ấn Độ

Chính vì chính sách quản lý và điều hành quốc gia của vua Asoka quá lý tưởng, ngay sau khi độc lập, biểu tượng đầu trụ đá 4 sư tử ở Sarnath được chọn làm quốc huy của Ấn Độ và một phần biểu tượng này được chọn làm một phần của lá quốc kỳ như một sự tri ân người xưakhuyến khích người nay.

Biểu tượng trụ đá Asoka tại Sarnath được chọn làm quốc huy của đất nước Ấn Độ vào ngày Ấn Độ tuyên bố dân chủ, ngày 26/1/1950. Còn bánh xe Pháp luân Asoka trên đế trụ đá Sarnath được chọn đặt vào vị trí trung tâm của lá cờ tổ quốc từ năm 1947, khi Ấn Độ giành được độc lập.

Rõ ràng, khi chọn đầu trụ đá 4 sư tử của Asoka, một vị vua Phật tử làm quốc huy của đất nước, các nhà lãnh đạo Ấn Độ muốn biểu dươngnoi gương tinh thần trị quốc an dân bằng đạo đức của vị vua anh minh này nhằm hướng đến một xã hội thái bình, thịnh vượng. Ngày nay, Đạo Phật có vẻ như không còn hưng thịnh trên đất Ấn. Thế nhưng sâu thẳm trong triết lý sống, văn hóa, sinh hoạt của người dân, Phật giáo vẫn còn hiện hữu âm thầm mà rộng rãi.

5. Bánh xe quay sợi của Gandhi

Năm 1921, lãnh tụ Mahatma Gandhi đề xuất lần đầu một lá quốc kỳ trước Đảng Quốc Đại: tại trung tâm là một guồng xe sợi charkha truyền thống, đây cũng chính là một trong những ý nghĩa khác của hình ảnh bánh xe Ashoka Chakra trên quốc kỳ ngày nay.

1921_India_flag
Lá quốc kỳ do Gandhi đề xuất

Mahatma Gandhi là người anh hùng dân tộc vĩ đại của Ấn Độ, đã chỉ đạo cuộc kháng chiến chống chế độ thực dân của Đế quốc Anh và giành độc lập cho Ấn Độ với sự ủng hộ nhiệt liệt của hàng triệu người dân. Trong suốt cuộc đời, ông phản đối tất cả các hình thức khủng bố bạo lực và thay vào đó, chỉ áp dụng những tiêu chuẩn đạo đức tối cao và nguyên lí bất bạo lực. Ông được hàng triệu dân Ấn Độ gọi một cách tôn kính là Mahatma, nghĩa là ‘Linh hồn lớn’, hoặc Bapu (trong tiếng Hindi nghĩa là Quốc phụ). Nguyên lí bất bạo lực được ông đề xướng với cái tên Chấp trì chân lí (sa. satyāgraha) đã ảnh hưởng đến các phong trào đấu tranh bất bạo động trong và ngoài nước cho đến ngày nay.

1000509261001_2033463483001_Mahatma-Gandhi-A-Legacy-of-Peace.jpg
Mahatma Gandhi
FTZkF
Chiếc xe quay sợi charkha

Năm 1922, sau khi Gandhi được bầu làm lãnh đạo Đảng Quốc đại, ông đã phát động phong trào tẩy chay các hàng hóa ngoại quốc, đặc biệt là hàng của Anh. Ông kêu gọi người dân Ấn Độ mỗi ngày bỏ ra vài giờ để tự dệt vải may quần áo, với hình ảnh tượng trưng là chiếc xe quay sợi charkha.

Đây vốn là một truyền thống của người dân Ấn Độ nhưng do ảnh hưởng của hàng hóa Anh nên bị suy tàn. Phong trào xe tơ dệt vải của Gandhi vừa giúp Ấn Độ không còn phải nhập hàng Anh, vừa tượng trưng cho sự dứt khoát từ chối tiếp nhận nền văn minh công nghiệp hiện đại. Nhiều nhà nghiên cứu cho rằng, chiếc xe quay sợi trong cuộc vận động ‘người Ấn tự dệt vải’ đã trở thành vật biểu tượng cho tư tưởng bất bạo lực, sự tự chủ về kinh tế cũng như công cuộc đấu tranh giành độc lập của Ấn Độ. Một điều thú vị nữa là theo luật định, quốc kỳ Ấn Độ phải được làm từ một loại vải kéo sợi bông hoặc tơ bằng tay đặc biệt mang tên khadi, loại vải được chính Gandhi phổ biến.

Gandhi_spinning
Gandhi tự tay dệt vải
srkris1.jpg
Sarvepalli Radhakrishnan

Triết gia Sarvepalli Radhakrishnan, người sau này trở thành Tổng thống thứ 2 của Ấn Độ, giải thích về ý nghĩa là quốc kỳ như sau:
…’Ashoka Chakra’ tại trung tâm của dải trắng là bánh xe của pháp. Chân lý hay satya, dharma phải là nguyên tắc kiểm soát những người làm việc dưới quốc kỳ này. Tiếp đến, bánh xe biểu thị chuyển động. Có tử vong trong đình trệ. Có sinh mệnh trong chuyển động. Ấn Độ không nên chống lại sự thay đổi, nó cần phải chuyển động và tiến về phía trước. Bánh xe đại diện cho thuyết động lực về một thay đổi hòa bình.’

Như Gandhi đã từng nói: ‘Tôi chẳng có gì mới mẻ để dạy đời. Chân lí và bất bạo lực đều có từ xưa nay’.

Nguồn:

https://vi.wikipedia.org/wiki/%E1%BA%A4n_%C4%90%E1%BB%99

http://tapchivanhoaphatgiao.com/tac-gia/bang-an/banh-xe-phap-luan.html

https://vi.wikipedia.org/wiki/Qu%E1%BB%91c_k%E1%BB%B3_%E1%BA%A4n_%C4%90%E1%BB%99

https://vi.wikipedia.org/wiki/Ph%C3%A1p_lu%C3%A2n

http://phatgiao.org.vn/hoi-dap/201402/y-nghia-banh-xe-chuyen-phap-luan-13624/

https://tanlethanh.wordpress.com/2010/11/23/ba-lan-chuyen-phap-luan/comment-page-1/

https://vi.wikipedia.org/wiki/T%E1%BB%A9_th%C3%A1nh_%C4%91%E1%BB%8Ba_Ph%E1%BA%ADt_gi%C3%A1o

https://vi.wikipedia.org/wiki/Mahatma_Gandhi

http://www.baomoi.com/Kinh-nghiem-cua-Gandhi-van-dong-nguoi-An-dung-hang-An/c/11896508.epi

Nguyễn Hiến Lê, Thiên Giang (1955) Lịch sử thế giới, p.119. NXB Tổng hợp Thành phố Hồ Chí Minh

Video tham khảo: https://www.youtube.com/watch?v=UED_8luIE60

Babur_of_India.jpg

Advertisements

8 thoughts on “Ấn Độ: Bánh xe chân lý chakra

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s