Ghana: Ngôi sao đen

Ngôi sao màu đen là một biểu tượng của những người Mỹ gốc Phi trong việc tìm một con đường từ nước Mỹ trở về quê hương châu Phi của họ, từ đó ngôi sao đen trở thành một biểu tượng của người da đen, sự giải phóng châu Phi nói chung và Ghana nói riêng.

physical-location-map-of-ghana.jpg
(maphill.com)

Ghana thuộc khu vực Tây Phi, là một nước có lịch sử lâu đời. Từ thế kỷ 4, đã ra đời Vương quốc Sarakolle rộng lớn, chạy dài từ bờ biển Đại Tây Dương đến sông Niger. Người dân Ghana cho rằng lịch sử của họ bắt nguồn từ Vương quốc Ghana cổ xưa tồn tại từ thế kỉ 8 – 13 tại phía Tây châu Phi. Đây là quốc gia đúng nghĩa đầu tiên ở châu Phi, phần lớn người châu Phi trong thời gian này vẫn sống trong các bộ lạc, nhưng Ghana đã nổi lên như một trung tâm buôn bán vàng đã mở ra một trang sử mới. Khi vương quốc này sụp đổ thì cư dân của nó đã di cư xuống phía Nam và lập nên những tiểu quốc Fante và đặc biệt là Vương quốc Ashante hùng mạnh.

Ghana-old-empire.jpg
Vương quốc Ghana cổ xưa (pinterest.co.uk)

Những mối liên hệ về thương mại với người Bồ Đào Nha được thiết lập từ thế kỉ 15 và đến năm 1874, Ghana trở thành một thuộc địa của Liên Hiệp Anh với tên gọi Bờ Biển Vàng (Gold Coast). Sau khi loại trừ người Bồ Đào Nha, người Hà Lan, người Anh và một số thương gia châu Âu phân chia quyền kiểm soát và biến vùng này thành trung tâm mua bán nô lệ.

Năm 1957, Ghana trở thành thuộc địa đầu tiên ở vùng Châu Phi hạ Sahara giành được độc lập. Ghana được chọn làm tên mới cho quốc gia này để ghi nhớ Đế chế Ghana, đã từng trải dài khắp cả khu vực Tây Phi.

Biểu tượng quốc gia của Ghana ngày nay có thể thấy rất rõ trên quốc kỳ và quốc huy của đất nước này: 1 ngôi sao 5 cánh màu đen, tượng trưng cho ngôi sao chỉ phương của người Ghana nói riêng và người châu Phi nói chung trên con đường giành độc lập tự do. Ngoài ra. trên quốc huy của Ghana còn có sự hiện diện của quốc điểu đại bàng vàng.

Coat_of_arms_of_Ghana.jpg
Quốc huy Ghana (wikipedia.org)

1. Cuộc vận động Trở về châu Phi

Phong trào Trở về châu Phi có nguồn gốc ở Hoa Kỳ trong thế kỷ 19, nó khuyến khích những người gốc Phi trở về quê hương châu Phi của tổ tiên họ.

Vào đầu thế kỷ 19, dân số người da đen ở Mỹ tăng lên đáng kể. Nhiều người Mỹ gốc Phi được tự do tìm kiếm một cuộc sống tốt hơn. Nhiều người từng là nô lệ ở miền Nam đã di cư đến miền Bắc hoặc các tiểu bang miền Nam khác để tìm kiếm việc làm. Quá trình này được đón nhận bằng sự thù địch của người da trắng thời bấy giờ vì họ không quen với việc xuất hiện quá nhiều người da đen trong công việc và cuộc sống của họ. Nhiều người còn không tin rằng người châu Phi tự do có một chỗ đứng ở Mỹ và nghĩ rằng sự tồn tại của người da đen sẽ hủy hoại chế độ nô lệ và khuyến khích những người nô lệ nổi loạn.

5b14f1e1fe20ec8b0b9fcb80f91006a5.jpg
Người da đen di cư về miền Bắc nước Mỹ (pinterest.co.uk)

Ở miền Bắc, người da trắng lo sợ rằng họ sẽ mất hết việc làm về tay những người gốc Phi, trong khi nhiều người khác không thích ý tưởng về việc người da đen sẽ trộn lẫn dòng máu với người da trắng. Các làn sóng bạo động diễn ra trên cả đất nước, thường là ở các khu vực thành thị nơi những người da đen từ miền Nam đến định cư. Đỉnh điểm là năm 1819, với khoản 25 cuộc bạo động được ghi nhận, với nhiều người chết và bị thương.

original.jpg
(pinsdaddy.com)

Cuối cùng thì sự vỡ mộng và tuyệt vọng của những người da đen di cư đến miền Bắc đã làm tiền đề cho phong trào Trở về châu Phi , do Marcus Garvey khởi xướng. Cuộc vận động Trở về châu Phi, được xem là giải pháp cho các vấn đề của cả 2 nhóm chủng tộc, hay ít nhất là đối với người da trắng.

2. Hãng tàu Black Star Line

tumblr_lz12j5ltg21rp6xbno1_1280.jpg
(timetoast.com)

Marcus Garvey (1887-1940) là một nhà dân tộc chủ nghĩa người Jamaica, người đã trở thành một hình tượng truyền cảm hứng cho các nhà vận động nhân quyền sau này. Năm 1914, ông thành lập Hiệp hội Toàn cầu Cải thiện Điều kiện sống cho Người da đen (Universal Negro Improvement Association – UNIA) tại Jamaica.

Năm 1916, Garvey chuyển tới Harlem, New York và UNIA bắt đầu lớn mạnh. Với những bài diễn thuyết hùng hồn, tiếng nói của Garvey truyền đi khắp nước Mỹ. Ông kêu gọi những người Mỹ gốc Phi tự hào về chủng tộc của mình và quay lại Châu Phi, mảnh đất của tổ tiên và ông cũng thuyết phục được hàng ngàn người ủng hộ.

Để tạo điều kiện cho các chuyến hành trình trở về Châu Phi, năm 1919 Garvey thành lập công ty tàu biển quốc tế Black Star Line nhằm cung cấp phương tiện vận chuyển sang Châu Phi, và Negro Factories Corporation (Tập đoàn Nhà máy của Người da đen) nhằm khích lệ họ độc lập về kinh tế. Garvey cũng nỗ lực thuyết phục chính phủ Liberia ở Tây Phi trao đất để người da đen từ Mỹ trở về có thể định cư.

flyer.jpg
Công ty tàu biển Black Star Line (beingblacktoday.com)

Năm 1922, Garvey bị bắt vì bị tố cáo gian lận trong buôn bán cổ phần của Black Star Line, công ty lúc này đã phá sản. Mặc dù việc kinh doanh đúng là có những dấu hiệu bất thường, việc khởi kiện này có lẽ mang tính chính trị nhiều hơn, bởi chính phủ đã để mắt đến các hoạt động của Garvey. Ông bị bắt giam và sau đó là bị trục xuất khỏi Mỹ về Jamaica. Năm 1935, Garvey chuyển hẳn về sống tại London và ông qua đời tại đây năm 1940. Năm 1964, thi thể của ông được đem về Jamaica và ông được tôn vinh là người anh hùng dân tộc đầu tiên của đất nước này.

us-bkst2.jpg
Lá cờ của hãng tàu Black Star (wikipedia.org)

Lá cờ của hãng tàu Black Star với ngôi sao màu đen ngày nay là một biểu tượng chính của những người ủng hộ Garvey và người Mỹ gốc Phi trong việc tìm một con đường trở về quê hương của họ, từ đó ngôi sao đen trở thành một biểu tượng của người da đen, sự giải phóng châu Phi nói chung và Ghana nói riêng.

Ngày nay còn có 1 số quốc gia khác tại châu Phi cũng sử dụng ngôi sao đen như biểu tượng của mình:

Emblem_of_Guinea-Bissau.jpg
Quốc huy của Guinea-Bissau (wikipedia.org)

4. Sự ra đời của Liberia

Lịch sử của Liberia là rất độc đáo tại châu Phi, vì nó không phải là một quốc gia bản địa hay thuộc địa của thực dân châu Âu, mà là do các tổ chức tư nhân thành lập để tạo dựng một quê hương mới bên bờ Tây châu Phi cho những người da đen tự do từ Mỹ trở về trong phong trào Trở về châu Phi.

afra_06.jpg
Loại gừng framomum meleguete (pinterest.com)

Những chiếc tàu từ Mỹ đầu tiên đến đây không thực sự chắc chắn rằng họ đang đi đâu. Kê hoạch của họ là đi theo con đường mà người Anh đã từng đi khi tới châu Phi, hoặc đơn giản chỉ là dừng ở vùng đất đầu tiên họ đặt chân đến. Đầu tiên, họ theo con đường của người Anh và đến bờ biển của Sierra Leone. Sau đó di chuyển về hướng Nam để đến vùng đất mà người Anh gọi là Grain Coast (bờ biển ngũ cốc), vì loại gia vị gừng đặc biệt được sử dụng làm hương liệu y học phổ biến tại đây, được gọi là aframomum meleguete.

Tại Grain Coast, những người châu Phi bản địa rất sẵn lòng cung cấp đất cho người Mỹ gốc Phi. Những người Mỹ phải mất đến 20 năm tiếp theo để tạo dựng những khu định cư rải rác dọc theo bờ biển không ổn định của Liberia. Ngoài khó khăn trong việc tìm đủ đất, cuộc sống không hề dễ dàng cho những người mới định cư, khi dịch bệnh tràn lan và lương thực rất thiếu thốn. Những bộ lạc hiếu chiến tại đây còn tàn phá những khu định cư vừa mới được thành lập. Gần một nửa số người định cư đã thiệt mạng trong 20 năm đầu định cư tại Liberia.

140923_HIST_Missionaries1860.jpg.CROP.original-original.jpg
Những người Mỹ gốc Phi định cư tại Liberia đa số đều đã theo Thiên Chúa giáo (pinterest.com.au)

Ngày 26/7/1847, Liberia chính thức được thành lập. Với một chính phủ da màu và những mảnh đất miễn phí dành cho người Mỹ da đen định cư, Liberia trở thành điểm đến phổ biến nhất cho những người Mỹ gốc Phi trong thế kỷ 19. Tuy nhiên khi đến đây họ phải đối mặt với một loạt các thách thức, bao gồm gia đình ly tán, tỉ lệ tử vong cao với bệnh sốt rét và một giai đoạn điều chỉnh khó khăn.

Mối quan tâm của người da đen đối với Liberia càng nổi lên khi cuộc Nội chiến Mỹ diễn ra, hứa hẹn sự kết thúc chế độ nô lệ và đen lại một sự thay đổi to lớn đối với vị trí của người Mỹ gốc Phi. Khoảng 7000 nô lệ đã được giải phóng khỏi chủ nô của họ ở miền Nam nước Mỹ, vì thế ở thời điểm đó họ rời khỏi Mỹ để trốn thoát sự phân biệt chủng tộc và tìm kiếm nhiều cơ hội hơn. Những người nô lệ tự do được chuyển đến Liberia trên những con tàu thay vì trở về đất nước quê hương của họ, bởi vì họ không thật sự biết tổ tiên của họ thật sự ở đâu trong lục địa rộng lớn này. Liberia cho họ tự do, sự bình đẳng và một cơ hội về cuộc sống tốt đẹp hơn cho những người nông dân da đen miền Nam này.

Ngày nay hình ảnh một con tàu thế kỷ thứ 19 đã trở thành biểu tượng của Liberia, tượng trưng cho những con tàu đã mang những nô lệ tự do từ Mỹ đến với Liberia. Quốc kỳ của Liberia cũng rất giống với quốc kỳ của Mỹ, thể hiện họ mang dòng máu của những người nô lệ tự do từng ở Mỹ.

699px-Coat_of_arms_of_Liberia
Quốc huy Liberia (wikipedia.org)
1140px-Flag_of_Liberia
Quốc kỳ Liberia (wikipedia.org)

Nguồn:

https://vi.wikipedia.org/wiki/Ghana

https://en.wikipedia.org/wiki/Black_Star_of_Africa

https://en.wikipedia.org/wiki/Back-to-Africa_movement

http://nghiencuuquocte.org/2015/05/14/marcus-garvey/

https://en.wikipedia.org/wiki/Coat_of_arms_of_Liberia

https://en.wikipedia.org/wiki/Flag_of_Liberia

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

w

Connecting to %s