Ethiopia: Sư tử Judah

Sư tử Judah tại Ethiopia là biểu tượng của Hoàng đế Haile Selassie, tượng trưng cho dòng máu Do Thái cao quý của triều đại Solomon. Đó là biểu tượng của sức mạnh, vương quyền, niềm kiêu hãnh và chủ quyền ở châu Phi.

flag-location-map-of-ethiopia-physical-outside.jpg
(maphill.com)

Ethiopia nằm ở phía đông châu Phi, là một trong những địa điểm cổ nhất mà con người từng sinh sống, ngày nay là một quốc gia này nắm nhiều quyền lực trong vùng sừng châu Phi và đông Phi. Trong gần hết chiều dài lịch sử, Ethiopia theo chế độ quân chủ lập hiến, và dấu vết về triều đại ở Ethiopia bắt đầu từ thế kỷ 2 TCN.

Cuối thế kỷ 1 TCN, trên bờ Hồng Hải châu Phi xuất hiện vương quốc Aksum của dân tộc Sabae (tiếng Do Thái cổ là Sheba). Quốc gia do dòng họ Solomon cai quản, họ gọi mình là dòng dõi trực tiếp của vua thánh Solomon và hoàng hậu Sheba. Kitô giáo trở thành  tôn giáo của vương quốc vào thế kỷ thứ 4 dưới thời vua Ezana, khiến đây là nơi thứ 3 trên thế giới công nhận Kitô giáo là quốc giáo, sau Armenia và Georgia. Bên cạnh La Mã, Trung QuốcBa Tư, Đế quốc Aksum của Ethiopia được xem là một trong 4 quốc gia có sức mạnh lớn nhất thế giới vào thế kỷ thứ 3. Từ thế kỷ 7, vương quốc dần dần mất đi sự hùng mạnh và ảnh hưởng của mình, đồng thời mất cả lãnh thổ.

queen_of_sheba_by_elf_fin.jpg
Hoàng hậu Sheba (jozef-szekeres.deviantart.com)

Thế kỷ 17 – 19, được đánh dấu là những thời kỳ thịnh vượng của nền văn hóa dân tộc. Trong đó, những truyền thống Hồi giáo và Kitô giáo kết hợp một cách đáng ngạc nhiên. Trong suốt thời kỳ Tranh giành châu Phi, Ethiopia là quốc gia châu Phi duy nhất bên cạnh Liberia giữ vững được chủ quyền là một quốc gia độc lập.

Đầu thế kỷ 20 được đánh dấu bằng sự cai trị của Hoàng đế Haile Selassie, ông đã tiến hành hiện đại hóa Ethiopia từ năm 1916. Sau một giai đoạn ngắn bị người Ý chiếm đóng, Ethiopia trở thành thành viên sáng lập của Liên hiệp quốc, và thủ đô Addis Ababa trở thành nơi đặt trụ sở của nhiều tổ chức quốc tế ở châu Phi.

Haile_Selassie_(Civ5).jpg
Hoàng đế Haile Selassie (civilization.wikia.com)

Biểu tượng quốc gia của Ethiopia từng xuất hiện trên quốc kỳ của nước này trong quá khứ, từ năm 1897 – 1991, được gọi là Sư tử Judah, đại diện cho Hoàng đế Haile Selassie và tượng trưng cho sức mạnh, vương quyền, niềm kiêu hãnh, dòng máu của người Do Thái và chủ quyền ở châu Phi.

Flag_of_Ethiopia_(1897-1936;_1941-1974).jpg
Quốc kỳ Ethiopia năm 1897-1974 (wikipedia.org)

1. Sư tử Judah trong đạo Do Thái

The_Phillip_Medhurst_Picture_Torah_259._Judah._Genesis_cap_49_vv_9-12._De_Geyn.jpg
Judah (wikipedia.org)

Sư tử Judah là biểu tượng của chi tộc Do thái Judah. Theo kinh Torah, chi tộc này bao gồm những hậu duệ của Judah, một người con của Jacob (Jacob là tổ phụ thứ 3 của dân Israel sau Abraham và Isaac). Mỗi người con trong số 12 người con của Jacob là người đứng đầu một chi tộc người Israel, bao gồm: Reuben, Simeon, Levi, Judah, Dan, Naphtali, Gad, Asher, Issacchar, Zebulun, Joseph và Benjamin.

Mối liên quan giữa Judah và sư tử, rất có thể là loài sư tử châu Á, có thể tìm thấy sớm nhất trong lời ban phước lành của Jacob dành cho Judah được nhắc đến trong  sách Sáng thế thuộc Kinh thánh Cựu Ước. Jacob trong phút hấp hối trước khi lâm chung đã dặn dò và chúc phúc 12 người con của mình, đây cũng đồng thời là lời tiên tri tiên đoán vận mệnh sắp tới của 12 chi tộc. Riêng Judah đã được Jacob ca ngợi là một ‘chú sư tử con’ và ‘tất cả những người anh em khác sẽ phải quỳ trước mặt con’.

en2006lp.nfo-o-7d.jpg
Lời ban phước của Jacob (sutori.com)

Sư tử Judah là một biểu tượng phổ biến trong Do Thái giáo trong rất nhiều năm, và bởi vì Jerusalem là kinh đô của Vương quốc Judah, từ năm 1950 sư tử Judah đã trở thành biểu tượng của thành phố Jerusalem.

Emblem_of_Jerusalem.jpg
Biểu tượng của Jerusalem (wikipedia.org)

2. Sư tử Judah trong Kitô giáo

judah_.jpg
Chúa Jesus – sư tử Judah (bokete.jp)

Trong Kitô giáo, sư tử Judah cũng được nhắc đến trong sách Khải Huyền, theo thần học Kitô giáo là một thuật ngữ dùng để miêu tả Chúa Jesus.

Kinh thánh Tân Ước có đoạn: ‘Và một trong những vị trưởng lão bảo tôi: Đừng khóc nữa! Kìa sư tử của chi tộc Judah, chồi cây của David, đã mở cuốn sách thành công và gỡ bỏ 7 phong ấn đó’. Đoạn này kể về chỉ Chúa Jesus mới xứng đáng gỡ bỏ 7 phong ấn của cuốn sách chứa các bí mật của Thiên Chúa.

Nhiều tổ chức Kitô giáo và phái đoàn mục sư sử dụng hình ảnh sư tử Judah như biểu tượng của họ và thậm chí sử dụng luôn tên gọi này. Lấy cảm hứng từ hình ảnh thiêng liêng đó, tác giả C. S. Lewis đã tạo nên nhân vật sư tử Aslan để đại diện cho Chúa Jesus trong tác phẩm Biên niên sử Narnia.

Aslan1.jpg
Nhân vật Sư tử Aslan (flickr.com)

3. Sư tử Judah tại Ethiopia 

queen-of-sheba
Nữ hoàng xứ Sheba (youtube.com)

Vào thế kỷ thứ 13, cuốn Kebre Negest ghi chép và soạn thảo về lịch sử Ethiopia khẳng định rằng nữ hoàng xứ Sheba tên là Makeda đã du hành từ vương quốc bí ẩn của mình để đến hội kiến Vua Solomon ở Jerusalem với một đoàn tùy tùng rất lớn, gồm lạc đà chở hương liệu cùng rất nhiều vàng và đá quí. Khi gặp vua Solomon, bà bị choáng ngợp bởi sự thông thái của ngài cùng vẻ tráng lệ của vương quốc mà ngài trị vì, nữ hoàng Sheba lập tức rơi vào lưới tình của vị vua Do Thái và bí mật có với Solomon một người con trai.Khi rời khỏi, tương truyền bà để lại cho người tình đến hơn 4.5 tấn vàng.

Queen_Sheba_Poynter_1890.jpg
Nữ hoàng Makeda gặp gỡ vua Solomon (wikipedia.org)
ea8d609d062d61ea434877f77d1cb9c1
Vua Menelik I (rastafari.tv)

Nữ hoàng Sheba là nhân vật huyền thoại phổ biến của các nền văn hóa quanh Địa Trung Hải. Vương quốc cổ đại Sheba được các học giả xác định hiện nay là Ethiopia và Yemen còn đứa con chung giữa Solomon và Makeda tương truyền là vua Menelik I, đã mở đầu cho triều đại Solomon và trị vì xứ Abyssinia, tức Ethiopia ngày nay. Vua Menelik I được cho là đã cai trị vào khoảng năm 950 TCN và là người đã mang Hòm giao ước, báu vật của nhân loại, đến Ethiopia sau khi gặp cha mình là vua Solomon ở Jerusalem.

Với người Do Thái cổ đại, Hòm giao ước (Ark of the Covenant) được xem là thứ đồ vật thiêng liêng nhất trên Trái đất vì theo Kinh thánh thì chiếc hòm quý này là vật phẩm được tạo nên bởi Chúa trời. Chiếc hòm được dùng để lưu giữ các thánh vật linh thiêng như 2 phiến đá cổ khắc 10 điều răn của Chúa, chiếc gậy chăn chiên của Aaron và một chiếc bình đựng lương thực mà Chúa đã ban tặng. Là vật tượng trưng cho sự hiện diện của Chúa và quyền lực của Người, chiếc hòm và những gì chứa đựng trong nó là thứ vật báu vô giá, quý hiếm vô cùng.

Ark-of-the-Covenant
Mô phỏng chiếc hòm Giao ước (gianggiaithanhkinh.net)

Dòng máu chi tộc Judah của Solomon được truyền từ đời vua này sang đời vua khác trong hơn 3000 năm, 225 đời vua, đến tận đời vua Haile Selassie I năm 1974 (hậu duệ đời thứ 225 của vua David).

haile-selassie-i-lion-adrienne-norris.jpg
Hoàng đế Haile Selassie I – sư tử Judah (pinterest.com)

Hoàng đế Haile Selassie là một tín đồ Kitô giáo, người lên ngôi Hoàng đế Ethiopia năm 1930 nhưng thực chất ông đã tiến hành hiện đại hóa đất nước từ năm 1916. Từ năm 1935, sự cai trị độc đoán của ông bị gián đoạn bởi chiến dịch Abyssinian và sự chiếm đóng thuộc địa của Ý. Ông phải sống lưu vong ở Anh và nhờ Anh giúp đỡ để lấy lại quyền lực vào năm 1941. Năm 1942, Haile Selassie đã đưa ra một tuyên bố bãi bỏ chế độ nô lệ ở nước này.  Ông còn đóng vai trò quan trọng trong việc thành lập khối châu Phi thống nhất, trong cuộc tiến hành nhiều cuộc đàm phán thế giới giữa các quốc gia thù địch của đại lục.

haile-selassie2.jpg
Anh hùng dân tộc Haile Selassie (publico.pt)

Mặc dù Haile Selassie được coi là một anh hùng dân tộc, nhưng người dân Ethiopia đã quay lưng lại với ông do cuộc khủng hoảng dầu mỏ năm 1973 trên toàn thế giới, gây ra sự tăng mạnh của giá xăng dầu. Tình trạng thiếu lương thực, các cuộc chiến tranh biên giới, và sự bất mãn trong tầng lớp trung lưu được tạo ra thông qua sự hiện đại hóa, đã dẫn đến các cuộc biểu tình lớn. Cuối cùng triều đại Haile Selassie đã kết thúc vào ngày 12/9/1974, khi một lực lượng quân sự cánh tả lật đổ ông , chế độ quân chủ bị tiêu diệt và Ethiopia trở thành nước Cộng hòa. Một năm sau đó Selassie bị ám sát.

 

1192-126.jpg
Lễ chôn cất Hoàng đế Haile Selassie (ogadennet.com)

4. Sư tử Judah trong giáo phái Rastafari

Sư tử Judah là một trong những danh xưng của Haile Selassie I và được khắc họa trên quốc kỳ của Ethiopia kể từ năm 1897 để trở thành biểu tượng của quốc gia này. Do mối liên hệ với vua Selassie mà sư tử Judah tiếp tục trở thành một biểu tượng quan trọng của giáo phái Rastafari.

rastafari-tv-watch-interesting-videos-listen-music-H.I.M.-Emperor-Haile-Selassie-I-Speech-on-Inspiring-Good-Example-600x450
(theorthodoxchurch.info)

Giáo phái Rastafari là một trào lưu chính trị tôn giáo xuất phát từ các tập tục thờ cúng của người Jamaica, là sự kết hợp giữa tôn giáo truyền thống của châu Phi, quyền lực tối thượng của người da đen và Kinh thánh. Những người theo giáo phái này tin rằng dân tộc Ethiopia là một nhánh của dân tộc Israel. Theo đó, Hoàng đế Haile Selassie được thờ cúng như một vị thần cũng giống như Chúa Jesus trong Kitô giáo và được gọi bằng nhiều danh xưng như ‘Vua của các vì vua’, ‘Chúa của những vị chúa’, ‘Sư tử Judah’, ‘Sự lựa chọn của Thiên Chúa’ và ‘Ánh sáng của Thế giới’.

Những người thuộc giáo phái này thường để tóc thành các lọn dài để tượng trưng cho cái bờm của sư tử Judah và hay sử dụng các màu truyền thống của Ethiopia như đỏ, đen, xanh và vàng. Một người nổi tiếng theo giáo phái này là ca sĩ dòng nhạc reggae Bob Marley, người có công phổ biến các ý tưởng của tôn giáo này.

rastafari.jpg
Hoàng đế Haile Selassie được xem như 1 vị thần trong Giáo phái Rastafari (pinterest.com)
Advertisements