Đài Loan: Hoa mơ trắng

Người Đài Loan cũng như loài hoa quân tử này, xuất xứ từ kinh đô phía Nam (Nam Kinh) của Trung Quốc, dù có phải đơn độc đương đầu với hoàn cảnh khắc nghiệt nhất nhưng họ vẫn luôn giữ một khí phách kiên cường để tiếp tục tồn tại và phát triển rực rỡ.

physical-location-map-of-taiwan.jpg
(maphill.com)

Đài Loan hay Trung Hoa Dân Quốc được thành lập vào ngày 1/1/1912 tại Nam Kinh, được xem là chính thể cộng hòa hiện đại đầu tiên và lâu đời nhất ở châu Á còn tồn tại đến ngày nay. Chính thể này từng kế tục nhà Thanh thống trị Trung Quốc đại lục và Mông Cổ, sau khi Thế chiến II kết thúc đã tiếp nhận thêm khu vực đảo Đài Loan. Hiện tại, 99% lãnh thổ thực tế của Trung Hoa Dân Quốc là đảo Đài Loan, ngoài ra còn bao gồm các đảo như quần đảo Bành Hồ, Kim Môn và Mã Tổ. Đảo Đài Loan nằm tại Tây Bắc Thái Bình Dương, tách khỏi đại lục Á-Âu qua eo biển Đài Loan. Từ thế kỷ 16, hòn đảo được người phương Tây gọi là Formosa (từ tiếng Bồ Đào Nha ‘Ilha Formosa’, nghĩa là ‘Hòn đảo xinh đẹp’).

The_Portrait_of_Koxinga.jpg
Trịnh Thành Công (wikipedia.org)

Thổ dân Đài Loan cư trú trên đảo từ thời cổ đại, người Hán bắt đầu nhập cư đến đảo với số lượng lớn vào thời kỳ thực dân Hà Lan Tây Ban Nha đầu thế kỷ 17.

Năm 1662, Trịnh Thành Công trục xuất người Hà Lan và lập chính quyền đầu tiên của người Hán trên đảo. Năm 1683, nhà Thanh đánh bại chính quyền họ Trịnh và sáp nhập Đài Loan. Nhà Thanh cắt nhượng Đài Loan cho Nhật Bản vào năm 1895 sau khi chiến bại trước đế quốc này. Sau khi Nhật Bản đầu hàng Đồng Minh trong Thế chiến II, Trung Hoa Dân Quốc giành quyền kiểm soát đảo Đài Loan.

tuong-gioi-thach-va-mao-trach-dong.JPG
Tưởng Giới Thạch và Mao Trạch Đông (ifuun.com)

Năm 1945, sau khi kết thúc Chiến tranh thế giới II, Trung Hoa Dân Quốc do Quốc Dân đảng đã trở thành chính thể quản lý Đài Loan. Do nội chiến Quốc-Cộng, vào năm 1949 chính phủ Trung Hoa Dân Quốc rút đến khu vực Đài Loan, còn Đảng Cộng sản Trung Quốc thành lập nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa tại Trung Quốc đại lục.

Do ảnh hưởng của Chiến tranh Lạnh, trong nhiều năm sau đó, Trung Hoa Dân Quốc vẫn được nhiều quốc gia nhìn nhận là đại biểu hợp pháp của Trung Quốc, là thành viên thường trực trong Hội đồng Bảo an Liên Hiệp Quốc. Đến năm 1971, nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa giành được ghế của Trung Quốc tại Liên Hiệp Quốc, Trung Hoa Dân Quốc mới đồng thời bị nhiều quốc gia đoạn tuyệt quan hệ ngoại giao nên mất thừa nhận ngoại giao trên quy mô lớn. Cuối thế kỷ 20, chính quyền THDQ một mặt tích cực phát triển kinh tế, trở thành một trong 4 con rồng châu Á, một mặt triển khai cải cách dân chủ, từ quốc gia chuyên chế do Trung Quốc Quốc Dân Đảng bá quyền phát triển thành quốc gia tuyển cử trực tiếp dân chủ đa đảng, hưởng mức độ cao về tự do báo chí, chăm sóc sức khỏe, giáo dục công cộng, tự do kinh tế và phát triển nhân văn.

Trên quốc kỳ và quốc huy của Đài Loan là một biểu tượng mặt trời màu trắng trên nền màu xanh gọi là Thanh Thiên Bạch Nhật, được sử dụng làm thiết kế cho cờ Đảng và huy hiệu của Trung Quốc Quốc Dân Đảng, tượng trưng cho sự bao la của bầu trời Trung Hoa và tinh thần Cách mạng, phát triển mạnh mẽ như Mặt trời.

Republic_of_China_National_Emblem.jpg
Quốc huy Đài Loan (wikipedia.org)

Tuy nhiên, tại Đài Loan còn một biểu tượng nữa không mang nặng màu sắc chính trị, mà mang một vẻ đẹp văn hóa của người Trung Hoa, đó là hoa mơ trắng, quốc hoa chính thức của Đài Loan kể từ năm 1964.

199px-Meihua_ROC
Huy hiệu hoa mơ trắng của Đài Loan (wikipedia.org)

1. Hoa mơ trắng

800px-Prunus_mume.JPG
Hoa mai trắng (wikipedia.org)

Hoa mơ trắng là một loài hoa thuộc chi Mận mơ (Prunus) có nguồn gốc châu Á thuộc họ Hoa hồng (Rosaceae). Tiếng Trung là méi (梅: mai) hay méizi (梅子: mai tử). Trong tiếng Anh, loài hoa này thường được gọi là mơ Nhật Bản (Japanese apricot). Loài cây này có nguồn gốc từ miền Nam Trung Quốc (lưu vực sông Dương Tử), sau này lan sang Nhật Bản, Triều Tiên, Đài Loan và cả Việt Nam, được trồng để lấy quả và hoa. Với xuất xứ từ phía Nam, hoa mơ còn trở thành biểu tượng của thành phố Nam Kinh ngày nay tại Trung Quốc, vốn từng là thủ đô của Trung Hoa Dân Quốc. Không nên nhầm lẫn hoa mơ trắng với các loài khác cũng có tên gọi là mai như mai vàng hay xuất hiện ở Việt Nam vào dịp Tết Nguyên đán.

Loài mơ trắng ra hoa vào cuối mùa đông, đầu mùa xuân, thông thường là cuối tháng 1 hay đầu tháng 2 ở khu vực Đông Á, trước khi ra lá. Mỗi hoa có 5 cánh với đường kính khoảng 1–3 cm. Thông thường hoa có màu trắng, mặc dù một số giống cây trồng có thể có hoa màu hồng hay đỏ sẫm.

http_cdn.cnn.comcnnnextdamassets170320155501-kyodo-no-mori
Hoa còn có thể có màu hồng hoặc đỏ sẫm (CNN.com)

Lá xuất hiện gần như ngay sau khi các cánh hoa rụng, hình ô van nhọn mũi. Quả chín vào đầu mùa hè, thông thường khoảng tháng 6 ở Đông Á. Tại Trung Quốc, mùa quả chín trùng với mùa mưa tại khu vực Giang Nam, nên người ta gọi giai đoạn này là ‘mai vũ’ (梅雨). Các quả tròn với đường xoi chạy từ cuống tới chóp quả. Vỏ quả có màu xanh lục khi chưa chín và trở thành màu vàng khi chín. Cùi thịt có màu vàng.

007_1010.jpg
Lá và quả của cây (ibonsaiclub.forumotion.com)

2. Sử dụng

  • Umeboshi hay còn gọi là mơ muối (mơ ngâm) là một đặc sản của người Nhật, được tạo hương vị bằng muối với lá tía tô, có vị khá chua và mặn, được ăn cùng cơm. Trong ẩm thực Trung Hoa, mơ muối gọi là ‘toan mai tử‘ còn ‘thoại mai’ là tên gọi để chỉ chung một số loại thực phẩm của người Hoa trong đó có mơ ngâm với đường, muối và một số loại thảo dược khác như cam thảo. Trong y học cổ truyền Trung Hoa, xí muội còn được dùng cho một số mục đích y học, hiệu quả trong chống các dạng ký sinh, cũng như có tác dụng chống loét và cải thiện hệ thống tiêu hóa và tim mạch.
Dried-fruit-pickled-plum-Taiwan-snacks-ready-to-eat-Des-cake-appetizer-to-aid-digestion-200g.jpg_640x640.jpg
Toan mai tử (xí muội) tại Đài Loan (aliexpress.com)
  • Nước ép từ quả mơ được chiết ra bằng cách ngâm nó với đường. Tại Trung Quốc, nước quả mơ chua được làm từ xí muội, có màu từ cam ánh hồng nhạt tới đen ánh tía và thường có vị hơi mặn và hơi khói. Nước quả mơ sản xuất tại Nhật Bản và Triều Tiên, làm từ quả mơ còn xanh, có vị ngọt và hương thơm, được coi là đồ uống giải khát trong mùa hè.
cach-pha-tra-lipton-xi-muoi-ngon-dung-dieu.jpg
Nước ô mai (xí muội)
  • Một loại nước sốt đặc, ngọt gọi là meijiang thường được dịch là ‘sốt mơ’ được làm từ mơ và các thành phần khác như đường, giấm, muối, gừng , ớt và tỏi. Nó được sử dụng như một gia vị cho các món ăn Trung Hoa khác nhau, bao gồm các món thịt gia cầm và trứng cuộn.
320px-Plumsauce.jpg
Nước sốt meijiang (wikipedia.org)
  • Rượu mơ, hay vang mơ, hay còn gọi là umeshu khá phổ biến tại Nhật Bản và Triều Tiên, cũng được sản xuất tại Trung Quốc, là một loại rượu của người Nhật được làm bằng cách ngâm các quả mơ còn xanh vào trong shōchū (một dạng rượu gạo của Nhật Bản). Sau khi ngâm nó có vị ngọt và êm. Hương vị của umeshu có thể hấp dẫn cả những người mà thông thường không thích uống rượu. Tại Trung Quốc, rượu mơ được gọi là ‘mai tửu’, có màu đỏ. Tại Đài Loan, rượu umeshu được cải tiến kể từ sau Thế chiến II là ô mai tửu (rượu xí muội), được sản xuất bằng cách trộn rượu mơ, rượu mận với rượu từ trà ô long.
547590814_m.jpg
Rượu xí muội Đài Loan (blog.xuite.net)

3. Ý nghĩa trong văn hóa Trung Hoa

157420431-612x612.jpg
Tranh vẽ cây mơ (photos.com)

Hoa mơ là một trong những loài hoa được yêu quý và tôn vinh nhất ở Trung Quốc nói riêng và Đông Á nói chung, thường xuyên được miêu tả trong nghệ thuật và thơ ca Trung Hoa trong suốt nhiều thế kỷ. Hoa mơ được đánh giá cao như vậy bởi dáng cây khẳng khiu nhưng cứng cáp, mùi hương nhẹ nhàng và vẻ đẹp của hoa, đặc biệt mai hoa màu trắng được coi như biểu tượng của sự tao nhã, thanh khiết.

Trong văn hóa truyền thống Trung Quốc, hoa mơ là biểu tượng của mùa đông, hoặc là tín hiệu sớm để báo hiệu mùa xuân. Chúng có một đặc tính nổi bật là nở vào cuối đông, gần như sớm nhất trong các loại hoa. Do vậy, mai cùng với 2 loài cây không rụng lá vào mùa đông là tùng và trúc được gọi là ‘Tuế hàn tam hữu’, nghĩa là ‘ba người bạn vượt qua giá lạnh’.

W02015101331617848759
Bộ Tuế hàn tam hữu Tùng – Trúc – Mai (kaiwind.com)

Giữa thời tiết giá lạnh, có thể có băng giá hay tuyết rơi nhưng chúng vẫn nở rực rỡ nhất và còn toát lên vẻ tao nhã, thanh tao, trong khi hương thơm của chúng vẫn tràn ngập trong không khí ngay cả vào những thời điểm giá lạnh nhất trong năm. Do đó, hoa mơ tượng trưng cho sự kiên trìhy vọng, cũng như vẻ đẹp, sự tinh khiếtchuyển động của cuộc sống.

plum-blossom-1353813_960_720
Hoa mơ vẫn nở giữa mùa đông giá lạnh (pixabay.com)

Hình ảnh mai hoa nở giữa tuyết trắng trong khi các loài cây khác đang khô héo vì giá lạnh được các nhà Nho nhìn nhận như biểu tượng của khí phách kiên cường trước nghịch cảnh. Nó còn tượng trưng cho các nguyên tắc và giá trị của đức hạnh. Gần đây, hoa mơ cũng đã được sử dụng như một phép ẩn dụ để tượng trưng cho cuộc đấu tranh Cách mạng từ đầu thế kỷ 20.

Bên cạnh đó, hoa mơ còn là một trong Tứ quân tử tại Trung Quốc gồm: lan, trúc, cúc, mai, là biểu tượng của sự cao quý, hào hiệp. Và còn tượng trưng cho 4 mùa theo thứ tự xuân, hạ, thu, đông. Đây là một mô típ rất phổ biến trong nghệ thuật, hội họa, văn học và thiết kế vườn tược của Trung Hoa.

Mai-lan-truc-cuc.gif
Bộ Tứ quân tử trong hội họa Trung Hoa (ngkhanhan.blogspot.com)
畫麗珠萃秀_Gathering_Gems_of_Beauty_(宋壽陽公主)_2.jpg
Tranh về truyền thuyết công chúa Thọ Dương (wikipedia.org)

Truyền thuyết kể rằng một lần vào ngày mùng 7 tháng Giêng âm lịch, trong khi Công chúa Thọ Dương (Shouyang), con gái của vua Tống Vũ Đế, đang nghỉ ngơi dưới mái hiên của Cung điện Hán Trung gần những cây mơ sau khi đi dạo trong vườn, thì một bông hoa mơ rơi xuống khuôn mặt xinh đẹp của cô, để lại một dấu ấn hình hoa trên trán và làm tăng thêm vẻ đẹp của cô gấp bội phận. Các phi tần trong cung quá ấn tượng với vẻ đẹp đó và họ bằng đầu tự trang điểm lên trán của mình một hình hoa mơ nhỏ tinh tế. Đây cũng là nguồn gốc trong truyền thuyết của thời trang hoa, ‘meihua zhuang’ (nghĩa đen là ‘trang điểm hoa mơ’), có nguồn gốc từ Nam Triều (420–589) và trở nên rất phổ biến trong số các phi tần thời Đường (618–907) và Tống  (960–1279). Công chúa Thọ Dương sau đó được tôn vinh là nữ thần của loài hoa mơ trong văn hóa Trung Hoa.

lifebuzz-fa1d41306eb54a0ba25e4c0f8aee8fe7-limit_2000.jpg
Tạo hình Dương Quý Phi thời nhà Đường (twoeggz.com)

 4. Trở thành biểu tượng quốc gia 

97d9fda6197dbe060ad2c5cda19643fa (1).jpg
Huy hiệu hoa mơ của Đài Loan (pinterest.com)

Năm 1964, Hành chính viện của Trung Hoa dân quốc đã phê chuẩn hoa mơ 5 cánh làm quốc hoa của quốc gia này. Biểu tượng hoa mơ của Đài Loan có tổng cộng 15 nhị hoa gộp thành 5 nhóm 3 nhị hoa tượng trưng cho Chủ nghĩa Tam Dân (bao gồm Dân tộc độc lập, dân quyền tự do và dân sinh hạnh phúc.) của quốc phụ Tôn Trung Sơn.

ton-trung-son_HGWE.jpg
Tôn Trung Sơn (wikipedia.org)

Tôn Trung Sơn, tên thật là Tôn Dật Tiên, là người sáng lập Quốc Dân Đảng Trung Hoa và đóng vai trò then chốt trong cuộc Cách mạng Tân Hợi năm 1911 lật đổ Triều đại phong kiến cuối cùng của Trung Quốc là Mãn Thanh và khai sinh ra Trung Hoa Dân Quốc, trở thành Tổng thống tạm thời của nước Cộng hòa năm 1912. Ông được tôn xưng là Quốc phụ tại Trung Hoa Dân Quốc và được coi là người tiên phong của cách mạng (Cách mạng tiên hành giả) tại Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Với tinh thần biến Trung Quốc thành một quốc gia tự do, phồn vinh và hùng mạnh, việc kế thừa và hiện thực chủ nghĩa Tam dân ngày nay thể hiện rõ nhất trong tổ chức chính quyền của Đài Loan. Triết lý này cũng xuất hiện trong dòng đầu tiên của Quốc ca Trung Hoa Dân Quốc : ‘Tam dân Chủ nghĩa, ngô đảng sở tông…’

ROC_Legislative_Yuan_Seal.jpg
Huy hiệu của Lập pháp viện Đài Loan (wikipedia.org)

Trong khi đó 5 cánh hoa tượng trưng cho 5 nhánh của chính quyền Trung Hoa dân quốc (ngũ quyền hiến pháp): Lập pháp viện (tương đương Quốc hội), Tư pháp viện (tương đương Tòa án tối cao), Khảo thí viện, Giám sát viện và Hành chính viện (tương đương Chính phủ).

Hoa mơ cũng là biểu tượng của China Airlines, hãng hàng không quốc gia của Đài Loan và xuất hiện trên các đồng tiền Tân Đài tệ của đất nước này.

5ab46549792da
Biểu tượng của hãng hàng không quốc gia Đài Loan China Airlines (taiwannews.com.tw)
1-Dollar-Orchid-back.jpg
Biểu tượng hoa mơ trên đồng 1 Tân Đài tệ (colnect.com)

Nguồn:

https://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%C3%A0i_Loan

https://vi.wikipedia.org/wiki/Trung_Qu%E1%BB%91c_Qu%E1%BB%91c_d%C3%A2n_%C4%90%E1%BA%A3n

https://en.wikipedia.org/wiki/National_Flower_of_the_Republic_of_China

https://vi.wikipedia.org/wiki/M%C6%A1_(c%C3%A2y)

https://en.wikipedia.org/wiki/Prunus_mume

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s