Lesotho: Chiếc nón Mokorotlo

Moshoeshoe I được xem là vì vua vĩ đại của Lesotho, người dựng nước và giữ nước. Người dân Lesotho đã tìm một vật dụng khiến họ lúc nào cũng nhớ tới đến vị anh hùng của dân tộc làm biểu tượng quốc gia của đất nước mình. 

physical-location-map-of-lesotho-highlighted-continent.jpg

 

King_Moshoeshoe_of_the_Sotho_-_Lesotho_-_from_the_Natal_Archives.jpg
Vua Moshoeshoe I

Vương quốc Lesotho nằm tại cực Nam châu Phi, hoàn toàn bên trong nước Cộng hòa Nam Phi và là một thành viên của khối Thịnh vượng chung Anh. Đầu thế kỉ 19, các cuộc chiến với người Zulu đã đẩy lùi người Sotho về vùng thượng nguồn sông Orange. Thủ lĩnh Moshoeshoe đã tập hợp người Sotho trên lãnh thổ thuộc Lesotho hiện nay. Năm 1868, Moshoeshoe ký hiệp ước bảo hộ với nước Anh nhằm chống lại người Boer. Lãnh thổ Basutoland (đất của người Basuto hoặc Suto) bị sáp nhập vào thuộc địa Cape năm 1878 và trở thành xứ bảo hộ tự trị năm 1884.

Năm 1966, Basutholand trở thành vương quốc độc lập dưới quyền trị vì của vua Moshoeshoe II và đổi tên thành Lesotho. Từ năm 1970, Thủ tướng Leabua Jonathan dần dần chiếm quyền, nhà vua phải lưu vong. Năm 1986, Jonathan bị tướng Lekhanya lật đổ. Năm 1991, Hội đồng Quân sự lật đổ tướng Lekhanya và thiết lập thể chế đa đảng. Năm 1993, đảng Đại hội của nhà lãnh đạo Ntsu Mokhehle thắng cử. Năm 1995, Quốc vương Moshoeshoe II trở lại ngôi vua. Năm 1996, Moshoeshoe II chết trong một tai nạn xe hơi. Con trai là Letsie III lên nối ngôi.

Biểu tượng quốc gia của Lesotho thể hiện rất nổi bật trên lá quốc kỳ của quốc gia này, gắn liền với văn hóa và lịch sử của đất nước: chiếc nón mokorotlo

900px-Flag_of_Lesotho.jpg
Quốc kỳ Lesotho

1.Chiếc nón Mokorotlo

Mokorotlo là một loại nón rơm được sử dụng rộng rãi trong trang phục Sotho (Nam Phi và Lesotho) truyền thống, cùng với chiếc mền Basotho. Nón được đan bằng tay từ một số loại rơm, cỏ và lá, với một cái chóp nón rất đặc biệt. Nó tượng trưng cho sự độc lậpthống nhất của Lesotho.

HOB071134.jpg
Trang phục Basotho truyền thống
Mokorotlo.jpg
Nón Mokorotlo

Mức độ nổi bật về văn hóa mà những chiếc nón Mokorotlo đã đạt được là ví dụ tiêu biểu về trường hợp hiếm hoi một loại trang phục trở thành biểu tượng quốc gia của một đất nước. Nguồn gốc của chiếc nón bắt đầu vào thế kỷ 20, khi những người tù trưởng các bộ lạc Basotho bắt đầu đội những chiếc nón là tiền thân của nón Mokorotlo hiện đại. Vào thời gian đó, những người đàn ông thường đội những chiếc nón này trong khi hát một bài hát gọi là Mokorotlo khi họ đến diện kiến tù trưởng bộ lạc. Từ mối liên hệ này, chiếc nón bắt đầu mang tên gọi là Mokorotlo.

Trong những năm sau Thế chiến II, những người thợ làm nón bắt đầu giới thiệu những mẫu thiết kế mới, hoàn toàn nâng tầm vị thế của chúng trong xã hội Basotho. Trước đây, Mokorotlo chỉ được sử dụng bởi nam giới, nhưng những mẫu thiết kế này đã có nhiều thay đổi do được phụ nữ sản xuất và bán cho người châu Âu. Những mẫu thiết kế này được sản xuất hàng loạt cho mục đích thương mại, và ngày càng trở nên phổ biến đối với người dân Lesotho.

aebc50ec8d03685dbf5853540bfa9ff5.jpg
Tổng thống Nam Phi Nelson Mandela và chiếc nón Mokorotlo

Tầm quan trọng của chiếc nón Mokorotlo như một biểu tượng của Lesotho được củng cố bởi mối liên hệ của nó với hoàng gia, các Đảng phái chính trị quan trọng và đặc biệt là những chính khách của Lesotho, những người đã đội nó đến các cuộc mít tinh và sự kiện trước công chúng trong những thập niên 1950 và 1960. Họ cố gắng liên kết hình ảnh của chính họ với hình ảnh một tù trưởng, người lãnh đạo trong cấu trúc Nhà nước truyền thống của Lesotho. Những thiết kế nón mới này chỉ thật sự phát triển ý nghĩa văn hóa sau khi được những vị chính khách này khai thác sử dụng.

Hình ảnh của nón Makorotlo được tìm thấy khắp nơi tại Lesotho ngày nay, từ biển số xe hơi, vải in được sản xuất hàng loạt, cho đến hình dáng của trung tâm đồ thủ công hiện đại tại thủ đô Maseru.

lesotho-co-operative.jpg
Trung tâm đồ thủ công hiện đại tại thủ đô Maseru

2. Mối liên kết với vua Moshoeshoe

04basutolandCOA1951
Huy hiệu cá sấu của bộ tộc Konea

Một yếu tố khác làm nâng tầm quan trọng của những chiếc nón Mokorotlo là những mối liên hệ, những truyền thuyết ngày càng nhiều của chúng với Moshoeshoe, vị vua khai sinh ra đất nước Lesotho, nhưng trên thực tế chiếc nón chỉ xuất hiện vài chục năm sau cái chết của ông năm 1870.

Moshoeshoe là con trai cả của tù trưởng Mokhachane, thuộc một nhánh của bộ tộc Konea (cá sấu). Trong thời thơ ấu, ông giúp cha mình giành được quyền lực từ các bộ tộc nhỏ hơn. Đến năm 34 tuổi, ông cùng một số những người họ hàng khác đã tự thành lập bộ lạc của riêng mình và ông trở thành tù trưởng. Họ thành lập ngôi làng tại Butha-Buthe, nơi mà họ đã đụng độ với vị vua Shaka vĩ đại của người Zulu. Thời kỳ này được biết đến với tên gọi Difaqane hay ‘thời đại rắc rối’.

800px-King_Moshoeshoe_of_the_Basotho_with_his_ministers
Vua Moshoeshoe và những người Bộ trưởng đầu tiên

Trong thế kỷ thứ 19, vua Shaka đã tấn công nhiều bộ lạc nhỏ hơn tại phía Nam châu Phi và phát triển bộ tộc Zulu một cách rất mạnh mẽ. Những cuộc tấn công này đã buộc Moshoeshoe phải di dời khu định cư của mình về cao nguyên Qiloane, sau được đổi tên thành Thaba Bosiu, nghĩa là ‘ngọn núi của màn đêm’, bởi vì nó được cho là có thể lớn lên trong đêm và sau đó thu nhỏ lại vào ban ngày, khiến cho những kẻ cố leo lên vào ban đêm leo mãi vẫn không đến được đỉnh và ban ngày sẽ bị tấn công một cách dễ dàng. Nó được chứng tỏ là một thành trì không thể vượt qua đối với những kẻ thù của Moshoeshoe.

Shaka-of-the-Zulu.jpg
Vua Shaka của người Zulu

Ở độ cao gần 120m so với khu vực lân cận, cao nguyên Thaba Bosiu hình thành một pháo đài tự nhiên dùng để che chở người dân Basotho trong những lúc nguy khốn. Diện tích rộng lớn của nó đồng nghĩa với việc nó có thể dự trữ đủ gia súc và lương thực để hỗ trợ người dân trong những cuộc tấn công dài ngày của kẻ địch. Thaba Bosiu cũng đóng vai trò là căn cứ chính của Moshoeshoe trong những cuộc chiến tranh khác chống lại Nhà nước Tự do Orange của người Boers và nó chưa từng một lần bị thất thủ.

640px-Qiloane_Lesotho
Đỉnh Qiloane của cao nguyên Thaba Bosiu

Cho đến khi vua Moshoeshoe mất năm 1870, ông được chôn cất tại nơi đây và cao nguyên Thaba Bosiu, từ đó chỉ còn lại những tàn tích và ngày nay trở thành một di tích quan trọng của quốc gia, thường xuyên thu hút rất nhiều du khách. Đỉnh Qiloane có hình chóp nón có thể nhìn thấy rõ từ vị trí lăng mộ của vua Moshoeshoe. Chiếc nón Mokorotlo thật ra được lấy cảm hứng hình ảnh của đỉnh núi Qiloane này.

Moshoeshoe được xem là vì vua vĩ đại của Lesotho, người xây dựng nên đất nước Basutoland của người Basotho vào cuối thế kỷ thứ 19 và giữ lấy đất nước trước người Anh và người Boers. Mặc dù đã nhượng lại nhiều phần lãnh thổ, nhưng vua Moshoeshoe chưa từng phải chịu một thất bại quân sự lớn nào, ngược lại còn bảo toàn được phần lớn vương quốc và toàn bộ nền văn hóa của đất nước. Cái chết của ông năm 1870 đánh dấu sự kết thúc của thời đại truyền thống và bắt đầu bước vào thời kỳ thuộc địa hiện đại.

Moshoeshoe's Grave.jpg
Lăng mộ của vua Moshoeshoe

Quá trình những chiếc nón Mokorotlo trở nên liên kết với Moshoeshoe phản ánh một quá trình xây dựng bản sắc dân tộc của Lesotho. Người dân Lesotho đã tìm một vật dụng khiến họ liên tưởng đến vị anh hùng của dân tộc làm biểu tượng quốc gia của mình. Chiếc nón Mokorotlo đã trở thành một biểu tượng rất quyền lực của đất nước, như một người dân Lesotho khẳng định :’Mỗi khi chúng tôi nhìn thấy cái nón đó trên lá quốc kỳ hoặc thậm chí là giấy phép lái xe, chúng tôi đều nhớ đến Moshoeshoe.’

3. Trở thành biểu tượng quốc gia

Năm 1966, chiếc nón Mokorotlo đã được chọn làm biểu tượng trên lá quốc kỳ chính thức của một Lesotho độc lập khỏi Vương quốc Anh. Nó có một chiếc nón mokorotlo màu trắng nổi bật trên nền xanh tượng trưng cho bầu trời và mưa, màu trắng cho hòa bình, màu xanh lá cho đất liền màu mỡ và màu đỏ cho đức tin.

600px-Flag_of_Lesotho_(1966).svg
Quốc kỳ đầu tiên của Lesotho năm 1966

Năm 2006, một chiếc quốc kỳ mới được chọn với hình ảnh chiếc nón màu đen tượng trưng cho Lesotho là một quốc gia châu Phi, cho đến ngày nay.

900px-Flag_of_Lesotho
Quốc kỳ Lesotho từ năm 2006 đến nay

Nguồn:

https://vi.wikipedia.org/wiki/Lesotho

https://en.wikipedia.org/wiki/Flag_of_Lesotho

https://en.wikipedia.org/wiki/Mokorotlo

https://www.ajol.info/index.php/rosas/article/view/22996

https://en.wikipedia.org/wiki/Thaba_Bosiu

https://en.wikipedia.org/wiki/Moshoeshoe_I

 

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s