Oman: Dao găm Khanjar

Con dao găm Khanjar tại Oman được xem như một vật quyền quý và chủ yếu được sử dụng trong những nghi lễ hơn là một món vũ khí giết người. Có lẽ vì thế mà dù cùng có biểu tượng quốc gia là một vũ khí như nước láng giềng Ả Rập Saudi, nhưng Oman lại là một quốc gia hòa bình và ổn định nhất thế giới Ả Rập.

physical-location-map-of-oman.jpg

Oman nằm tại duyên hải Đông Nam của bán đảo Ả Rập, có vị trí quan trọng chiến lược tại cửa vịnh Ba Tư. Từ thế kỷ 6 TCN, Oman nằm trong quyền kiểm soát và hoặc ảnh hưởng của 3 triều đại Ba Tư là Achaemenes, Parthia và Sassanid cho đến khi Hồi giáo nổi lên vào thế kỷ thứ 7. Người Oman nằm trong số các nhóm người đầu tiên tiếp xúc với và tiếp nhận Hồi giáo.

Người Bồ Đào Nha đến Oman và chiếm đóng Muscat trong suốt 143 năm từ 1507 đến 1650. Các bộ lạc khởi nghĩa ở thủ đô Muscat cuối cùng đẩy lui được người Bồ Đào Nha, song đến năm 1741 một bộ lạc Oman đẩy lui thế lực này, khởi đầu dòng dõi sultan cai trị hiện nay. Oman từ đó được tự quản. Từ cuối thế kỷ 17, Vương quốc Oman là một quốc gia hùng mạnh, cạnh tranh ảnh hưởng với Bồ Đào Nha và Anh tại vịnh Ba Tư và Ấn Độ Dương, và đạt đỉnh cao trong thế kỷ 19.

9080cc6ce136341d89d0d5b764683728.jpg
Sultan Said bin Taimur

Dãy núi Al Hajar chia quốc gia làm 2 khu vực riêng biệt: phần nội lục gọi là Oman, và khu vực duyên hải do thủ đô Muscat chi phối. Năm 1913, quyền kiểm soát quốc gia bị phân ly, phần nội lục do các lãnh đạo tôn giáo imam dòng Ibadi cai trị phần nội lục còn các khu vực duyên hải do các vua sultan cai trị. Năm 1954, quan hệ giữa sultan Said bin Taimur của Muscat, và imam Ghalib Al Hinai đoạn tuyệt do tranh chấp liên quan đến cấp quyền nhượng địa dầu mỏ. Năm 1955, sultan Said bin Zubair đưa quân đến chiếm các trung tâm chính của Oman. Imam Ghalib Al Hinai và em trai tiến hành kháng cự. Sultan Said bin Taimur cuối cùng trấn áp được khởi nghĩa sau khi Đế quốc Anh can thiệp. Quân của imam Ghalib đào thoát sang Ả Rập Saudi, tại đó họ thúc đẩy mục tiêu phục quốc cho đến thập niên 1970.

Sultan Said bin Taimur bị con trai là Qaboos bin Said hạ bệ vào năm 1970, tân vương mở rộng lực lượng vũ trang, hiện đại hóa chính quyền và tiến hành cải cách xã hội, kinh tế, theo chính sách hiện đại hóa với dấu ấn là tăng chi tiêu cho y tế, giáo dục và phúc lợi. Sultan Qaboos hiện là quân chủ cai trị lâu nhất tại Trung Đông, và cũng nằm trong số các quân chủ hiện tại cai trị lâu nhất thế giới. Trong hơn 44 năm trị vì của Quốc vương Qaboos bin Said Al Said, Oman từ một mảnh đất theo đuổi con đường khép cửa đã tái hòa nhập với thế giới hiện đại và trở thành quốc gia ổn định nhất thế giới Ả Rập.

AR-16111921.jpg
Sultan Qaboos

Biểu tượng quốc gia của Oman là một chiếc dao găm gọi là khanjar, được đặt trên vị trí danh dự của quốc huy cũng như lá quốc kỳ của quốc gia Ả Rập này, tượng trưng cho món vũ khí truyền thống của người dân Oman.

575px-National_emblem_of_Oman.jpg
Quốc huy Oman

1. Dao găm Khanjar

Khanjar.jpg
Dao găm khanjar

Khanjar là một loại dao găm truyền thống tại Oman, được những người đàn ông đeo vào những dịp lễ. Nó là một con dao ngắn và cong hình chữ ‘J’ và trông giống như một cái móc.

Mặc dù không ai biết rằng chiếc dao khanjar đầu tiên được làm ra từ khi nào, những hình ảnh chạm khắc bằng đá mô tả hình ảnh của nó được tìm thấy trên những tấm bia mộ ở trung tâm vùng Ru’us al Jibal, Oman vào cuối những năm 1700. Những con dao khanjar cũng được nhà thám hiểm người Hà Lan Robert Padbrugge nhắc tới khi ông du hành đến thủ đô Muscat vào năm 1672. Đế chế Ottoman đã lan rộng việc sử dụng loại dao này. Tại vùng Balkan, những viên cảnh sát Ottoman đã thường xuyên sử dụng dao khanjar, và nó vẫn được người dân nơi đây sử dụng sau khi chế độ Ottoman chấm dứt.

Dao khanjar có thể được chế tạo từ nhiều loại kim loại, tùy thuộc vào trình độ của người nghệ nhân chế tạo. Vàng và bạc có thể được sử dụng để chế tác nên những con dao khanjar cao cấp nhất dành cho Hoàng gia. Trong khi đồng có thể được sử dụng bởi những thợ thủ công ở địa phương. Vỏ dao bằng vàng trong quá khứ chỉ được sử dụng bởi tầng lớp thượng lưu tại Oman. Tay cầm và vỏ đao màu trắng hoặc ngà được các gia tộc Sayyid và Hashemite ưa thích vì chúng tượng trưng cho địa vị của họ trong xã hội Hồi giáo.

157.2.jpg
Một con dao khanjar làm từ vàng và bạc
8c5d4cbed0f54091cbb828764ac47f68.jpg
Một con dao có cán làm từ sừng tê giác

Theo truyền thống, một con dao khanjar được thiết kế bởi chính chủ nhân tương lai của nó, và người thợ thủ công sẽ đáp ứng những đặc điểm và yêu cầu đặc biệt của khách hàng. Thời gian chế tạo một con dao khanjar có thể kéo dài từ 3 tuần đến vài tháng.

Bộ phận quan trọng nhất của dao khanjar là tay cầm và lưỡi của nó. Giá bán cuối cùng của một chiếc dao găm tùy thuộc chủ yếu vào vật liệu được sử dụng để chế tạo phần tay cầm. Sừng tê giác và ngà voi từng là những chất liệu phổ biến nhất và tốt nhất để chế tạo phần cán dao. Tuy nhiên, với lệnh cấm quốc tế về bảo vệ động vật quý hiếm, những vật liệu khác rẻ hơn như gỗ, nhựa và xương lạc đà đã trở nên phổ biến hơn. Thông thường, đỉnh của cán dao sẽ bằng phẳng, nhưng những chiếc được thiết kế cho Hoàng gia sẽ có hình dáng như một chữ thập.

2. Dao khanjar trong văn hóa Oman

Dao khanjar tại Oman được đeo ngang thắt lưng và đặt giữa ngay trung tâm cơ thể của người mang. Nó từng là một phần của những bộ trang phục hàng ngày, nhưng hiện nay chúng chỉ được sử dụng cho những nghi lễ và lễ hội trang trọng như đám cưới, diễu hàng, cuộc họp và nghi thức ngoại giao. Được mệnh danh là một ‘biểu tượng phổ quát của nam tính‘, dao khanjar là biểu tượng của nhân cách, quyền lựcuy quyền, và cũng là tượng trưng cho địa vị của người mang nó. Vì thế, nó thường được tặng cho những người con trai trong gia đình khi đến tuổi trưởng thành, và là một món quà phổ biến dành tặng cho chú rể trong ngày cưới.

khanjar (1).jpg
Cách mang dao khanjar
396684b6959bf32103f809b490b81ea9--interesting-faces-diabetic-recipes.jpg
Trang phục truyền thống của đàn ông Oman

Mặc dù dao khanjar vốn được tạo ra như một món vũ khí để tấn công và tự vệ, ngày nay nó chỉ còn mang mục đích nghi thức. Lưỡi dao cong và nặng của khanjar giúp người sử dụng thoải mái hơn là mưỡi dao thẳng, gây ra những vết thương sâu và chém ngang qua cơ và xương. Nó thậm chí còn có thể xoay lưỡi dao sau khi chém, xoáy vào các bộ phận nội tạng như ruột, tim, phổi và gan, khiến chúng trở thành một món vũ khí rất nguy hiểm và đáng sợ, bị hạn chế sử dụng bởi các nguyên tắc đạo đức trong xã hội. Vì vậy mà việc rút dao khanjar ra khỏi vỏ mà không làm nó vấy máu bị xem là một điều kiêng kỵ trong xã hội Oman ngày nay, vì dao chỉ được rút ra khỏi vỏ với ý nghĩa để trả thù hoặc tự vệ.

Trong khi dao khanjar xuất hiện phổ biến nhất tại Oman vì tính biểu tượng của nó tại đây, nó cũng được mang bởi đàn ông tại Yemen và các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất, là một phần không thể thiếu của các trang phục truyền thống tại những nước này. Nó cũng được bán tại các nước vùng vịnh Ả Rập và là một món quà lưu niệm bán chạy nhất cho du khách, được bán tại các khu chợ khắp nơi tại Oman.

dcbf9b59becdc3a9b104f27147cdbbd4.jpg
Dao được bán phổ biến tại khắp các khu chợ ở Oman

3. Trở thành biểu tượng quốc gia

Dao găm khanjar đã luôn là biểu tượng hoàng gia của triều đại Al Said từ thế kỷ thứ 18, và sau đó chính thức trở thành biểu tượng của cả quốc gia. Triều đại Al Said là triều đại đang cai trị Oman hiện tại, với sultan Qaboos hiện đang ngồi trên ngai vàng.

1024px-Standard_of_the_Sultan_of_Oman.png
Biểu tượng triều đại Al Said
1_Oman_rial_reverse.jpg
Dao khanjar trên đồng 1 rial

Ngoài ra, chúng còn xuất hiện rất nhiều trên những tòa nhà của chính phủ và các vòng xoay giao thông trên cả nước.

72293691.POFIxJfg.OmanDec06695.jpg
Vòng xoay Khanjar tại thành phố Nizwa, Oman
2407396207_442a39053d_b.jpg
Khanjar còn từng là logo của hãng hàng không quốc gia Oman cho đến năm 2008

Công ty nước hoa Amouage, vốn thuộc sở hữu của sultan Oman và Hoàng gia, cũng kết hợp hình dáng cán dao khanjar vào nắp chai nước hoa của hãng.

0608-amouage-2-420.jpg

Nguồn:

https://vi.wikipedia.org/wiki/Oman

https://en.wikipedia.org/wiki/National_emblem_of_Oman

http://deadliestfiction.wikia.com/wiki/Khanjar

https://en.wikipedia.org/wiki/Janbiya

 

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s