Croatia: Bàn cờ šahovnica

Màu đỏ trắng tượng trưng cho tự do, màu đỏ tượng trưng cho độc lập của lãnh thổ Croatia. Tuy nhiên, điều ngạc nhiên rằng 2 màu sắc này lại có một ý nghĩa thú vị khác, tương đồng với tư tưởng của người… Trung Quốc.

physical-location-map-of-croatia.jpg
(maphill.com)

Croatia nằm ở ngã tư Trung và Đông Nam châu Âu với dân số chỉ khoảng 4 triệu dân và đa số là người Công giáo La Mã. Người Croat đến khu vực này vào thế kỷ thứ 6 và tổ chức nhà nước thành 2 lãnh địa Công tước vào thế kỷ thứ 9. Tomislav I trở thành vị vua đầu tiên vào năm 925 sau khi thống nhất người Croat tại Dalmatia và Pannonia vào một vương quốc duy nhất và đã giữ vững chủ quyền của nó trong gần 2 thế kỷ. Dưới thời cầm quyền của ông, Croatia trở thành một trong những vương quốc hùng mạnh nhất châu Âu Trung cổ. Vương quốc Croatia trung cổ đạt tới đỉnh điểm phát triển trong thời cầm quyền của các vị vua Petar Krešimir IV (1058–1074) và Zvonimir (1075–1089).

Croatia_diplo.jpg
Tomislav I, hoàng đế đầu tiên của Croatia (civilization-v-customisation.wikia.com)

Croatia gia nhập một liên minh với Hungary vào năm 1102. Tuy nhiên liên minh này kết thúc năm 1526 với Trận Mohács và sự thất bại của các lực lượng Hungary trước Đế quốc Ottoman. Quốc hội Croatia đã lựa chọn triều Habsburg của người Áo làm những vị vua cai trị mới của Vương quốc Croatia, dưới điều kiện rằng họ phải bảo vệ Croatia chống lại Đế chế Ottoman.

Tuy nhiên ngay sau trận Mohács, triều đình Habsburg đã không thành công trong việc chống lại nanh vuốt của đế chế Ottoman, những cuộc cướp phá của người Thổ vào trong lãnh thổ Croatia kéo dài tới tận năm 1593. Một trận đánh nổi tiếng trong thời kỳ này là trận Szigetvár, khi 2300 binh sĩ dưới sự lãnh đạo của Ban Nikola Šubić Zrinski chống cự trong 2 tháng trước 100,000 lính Ottoman dưới sự chỉ huy của hoàng đế Suleiman I, chiến đấu cho đến người cuối cùng. Hồng y Richelieu của Pháp khi đã gọi sự kiện này là ‘trận đánh cứu vớt nền văn minh’.

zrinyi-charge-breakout.jpg
Trận Szigetvár (earthlymission.com)

Năm 1866, chiến tranh Phổ-Áo bùng nổ, Áo thua và thành lập đế quốc Áo-Hungary, Croatia bị sáp nhập vào Hungary cho đến khi đế quốc này tan rã. Năm 1918, trong những ngày cuối cùng của Thế chiến I, Nhà nước của người Slovene, Croat và Serb được thành lập, độc lập từ Đế quốc ÁoHungary và đã được sáp nhập vào Vương quốc Nam Tư. Trong Thế chiến II, hầu hết lãnh thổ Croatia bị nước Đức quốc xã chiếm đóng. Sau chiến tranh Croatia trở thành thành viên sáng lập Liên bang Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Liên bang Nam Tư. Ngày 25/6/1991, Croatia tuyên bố độc lập khỏi Nam Tư, chiến tranh giành độc lập Croatia đã chiến đấu thành công trong 4 năm tiếp theo.

Biểu tượng quốc gia của Croatia và người Croat trong tiếng Croatia được gọi là šahovnica, nghĩa là bàn cờ Croatia, gồm 13 ô vuông màu đỏ và 12 ô vuông màu trắng xe kẽ với nhau tạo thành một huy hiệu hình ca rô, xuất hiện cả trên quốc kỳ và quốc huy đất nước này. Đây được xem là một trong những biểu tượng quốc gia cổ xưa nhất của châu Âu. Còn 5 huy hiệu nhỏ hơn bên trên tượng trưng cho 5 vùng hợp thành lãnh thổ hiện đại của Croatia ngày nay: Croatia, Dubrovnik, Dalmatia, Istria và Slavonia.

604px-Coat_of_arms_of_Croatia.jpg
Quốc huy Croatia (wikipedia.org)

1. Truyền thuyết về bàn cờ Croatia

stephen-drislav-of-croatia-d3584291-c430-4410-904e-0534b062947-resize-750.jpeg
Con tem có hình minh họa vua Stephen Držislav vào năm 1997 (medievalwall.com)

Truyền thuyết vào thế kỷ thứ 10 kể lại rằng, sau một thời gian dài thuần phục Croatia, Công tước Pietro II Orseolo xứ Veneto (Venice thuộc Ý ngày nay) bất ngờ dừng nộp thuế và tuyên chiến trên biển với vương quốc Croatia. Vua Croatia là Stephen Držislav đã thất bại trong một trận chiến và bị người Veneto bắt giữ. Để tìm cách thoát ra, ông đã thách thức Công tước Pietro II Orseolo thi đấu 3 ván cờ với mình, và nếu ông thắng cả 3 ván thì sẽ được trả tự do đồng thời được quyền cai trị các vùng biển, hải đảo và thành phố xứ Dalmatia (thuộc Croatia ngày nay) mà họ đang tranh chấp.

Công tước Pietro II Orseolo chấp nhận lời thách đấu và trận đấu diễn ra. Sau 3 ván cờ kéo dài căng thẳng đầy những bất trắc và toan tính, cuối cùng nhà vua Držislav đã giành thắng lợi cả 3 ván cũng như sự tự do cho mình và đất nước. Để đánh dấu sự kiện này, nhà vua đã lấy hình ảnh bàn cờ ca rô trắng và đỏ làm huy hiệu của mình, đánh dấu cho lãnh thổ mới đã giành được và từ đó đất nước Croatia cũng lấy huy hiệu đó làm biểu tượng quốc gia cho đến tận ngày nay, thể hiện cho mong muốn sự tự dođộc lập của đất nước.

chess-17.jpg
Mô hình bàn cờ Croatia (drzislav.com)

Một trong những hình ảnh šahovnica lâu đời nhất của Vương quốc Croatia từ năm 1495 được tìm thấy tại thành phố Innsbruck của Áo, được vẽ trên tường nhà thờ Herzog-Friedrichstrasse 35, đây là huy hiệu của Hoàng đế La Mã thần thánh Maximilian I nhà Habsburg lúc bấy giờ và là lần đầu tiên huy hiệu šahovnica được sử dụng chính thức như biểu tượng của Vương quốc Croatia.

zelhh
Huy hiệu šahovnica tại nhà thờ Herzog-Friedrichstrasse 35 (croatianhistory.net)

2. Người Croat Trắng và Croat Đỏ

Người ta còn cho rằng 2 màu trắng và đỏ trên huy hiệu šahovnica là để tượng trưng cho Croatia Trắng và Croatia Đỏ. Croatia Trắng là phần lãnh thổ và các dân tộc phía Tây còn Croatia Đỏ chỉ phần lãnh thổ và dân tộc phương Nam đã hợp thành Croatia ngày nay. Trong đó Croatia Trắng trong lịch sử là vùng lãnh thổ thuộc Cộng hòa Czech, Ba Lan, Ukraina ngày nay, là nơi sinh sống của những dân tộc người Slav. Còn Croatia Đỏ khi xưa ngày nay là phần lãnh thổ của Montenegro, Albania, Herzegovina đến tận biển Adriatic.

Cardinal-colours.jpg
Hệ thống màu sắc của các phương hướng của người Trung Hoa (theartssociety-nottingham.org)

Trong các nền văn hóa tại lục địa Á-Âu đặc biệt là khu vực Trung Á, Đông Âu và Đông Bắc Á, 4 phương hướng trên bản đồ sẽ được gắn liền với một màu sắc. Tại Trung Quốc có hẳn 1 hệ thống tứ tượng với 4 màu sắc và 4 con vật linh đại diện cho 4 phương hướng như sau: ra92

 

  • Đông: màu xanh, Thanh Long (con rồng xanh)
  • Tây: màu trắng, Bạch Hổ (con hổ trắng)
  • Bắc: màu đen, Huyền Vũ (con rùa và rắn)
  • Nam: màu đỏ, Chu Tước (con chim sẻ)

Như vậy có thể đưa ra nhận xét rằng tại Đông Âu nói chung hay trong trường hợp này là Croatia nói riêng, họ cũng sử dụng một hệ thống đánh dấu các phương hướng bằng màu sắc giống như của người Trung Quốc. Và người Croatia đã không biết vô tình hay cố ý, đánh dấu cho thế giới thấy rằng lãnh thổ của mình xưa kia gồm 2 phần chính là phía Tây và phía Nam hợp thành.

800px-Croatia_proper.jpg
Bản đồ Croatia hiện đại với phần màu đỏ là vùng Croatia, bao gồm lãnh thổ của Vương quốc Croatia trong lịch sử (wikipedia.org)

3. Trở thành biểu tượng quốc gia 

Trong thời Trung Cổ, šahovnica là huy hiệu chính của vùng Croatia để phân biệt với các vùng Dalmatia và Slavonia. Đến cuối thế kỷ thứ 19 thì šahovnica đã được xem là biểu tượng được công nhận rộng rãi cho người Croat và đất nước Croatia.

470px-Coat_of_arms_of_the_Kingdom_of_Yugoslavia.jpg
Quốc huy Nam Tư với huy hiệu šahovnica tượng trưng cho người Croat (wikipedia.org)

Trải qua các giai đoạn và biến động lịch sử như Thế chiến II, nhà nước chủ nghĩa xã hội, chủ nghĩa Cộng sả sụp đổ ở Đông Âu, cho đến khi nhà nước Cộng hòa Croatia tách ra khỏi Nam Tư năm 1990, huy hiệu šahovnica vẫn trường tồn theo thời gian cùng với dân tộc Croat.

Theo như quyết định của Quốc hội của Cộng hòa Croatia có hiệu lực từ ngày 26/6/1990, quốc huy Croatia được ấn định là huy hiệu šahovnica với tổng cộng 25 ô vuông, 13 ô đỏ và 12 ô trắng xen kẽ nhau.

image.jpg
Logo ca rô đỏ trắng của hãng hàng không quốc gia Croatia (irishtimes.com)

Nguồn:

https://vi.wikipedia.org/wiki/Croatia

https://myhiddencroatia.com/legend-of-the-croatian-coat-of-arms/

https://en.wikipedia.org/wiki/Croatian_checkerboard

https://en.wikipedia.org/wiki/Cardinal_direction

https://en.wikipedia.org/wiki/Coat_of_arms_of_Croatia

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s